HomeΕΛΙΞΗΡΙΑ ΜΝΗΜΗΣΈνας αρχαιολογικός περίπατος στη Λευκάδα στα βήματα του Δαίρπφελντ (Wilhelm Dorpfeld)

Ένας αρχαιολογικός περίπατος στη Λευκάδα στα βήματα του Δαίρπφελντ (Wilhelm Dorpfeld)

Ο Βίλελμ Ντέρπφελντ ή Γουλιέλμος Νταίρπφελντ ή Δαίρπφελντ (Wilhelm Dörpfeld), ήταν Γερμανός αρχιτέκτονας, περισσότερο γνωστός για τη συνεισφορά του στην κλασσική αρχαιολογία.

Πήρε μέρος στις ανασκαφές στην αρχαία Ολυμπία. Το 1882 ακολούθησε τον Ερρίκο Σλήμαν που έκανε ανασκαφές στην Τροία. Δούλεψε μαζί με τον Σλήμαν στην Τίρυνθα. Πήρε μέρος στις ανασκαφές της Ακρόπολης της Περγάμου και στις ανασκαφές του 1931 στην Αρχαία Αγορά της Αθήνας.

Δέθηκε όμως ιδιαίτερα με την Λευκάδα. Από το 1900 που ξεκινά τις ανασκαφές μέχρι και τον θάνατό του, για 40 δηλαδή χρόνια,‚ επιστρέφει πάντα σαν άλλος Οδυσσεύς στην Ιθάκη του. Παρά την πολεμική που δέχτηκε για την θεωρία του περί της Λευκάδας – Ιθάκης, δεν υπέκυψε. Πέθανε στις 25 Απριλίου του 1940. Η ταφή του έγινε  σύμφωνα με το ορθόδοξο εκκλησιαστικό τελετουργικό στη χερσόνησο της Αγίας Κυριακής.

Ο Dörpfeld, πριν να ασχοληθεί με τη Λευκάδα, έκανε ανασκαφές στην Ιθάκη. Τα αποτελέσματα όμως δεν τον έπεισαν ότι αυτή είναι η πατρίδα του Οδυσσέα. Τις ανασκαφές στη Λευκάδα τις άρχισε το 1901. Όλα τα αποτελέσματα της πολύχρονης έρευνάς του τα δημοσίευσε στο μνημειώδες έργο του Alt Ithaka (München, 1927).

Ο πυρήνας της θεωρίας του βρίσκεται στο περίφημο χωρίο του ι της Οδύσσειας:

Νεαιτάω δ’ Ἰθάκην εὐδείελον• ἐν δ’ ὄρος αὐτῇ,
Νήριτον εἰνοσίφυλλον, ἀριπρεπές• ἀμφὶ δὲ νῆσοι
πολλαί ναιετάουσι μάλα σχεδὸν ἀλλήλῃσι,
Δουλίχιόν τε Σάμη τε καὶ ὑλήεσσα Ζάκυνθος.
Αὐτή δὲ χθαμαλὴ πανυπερτάτη εἰν ἁλὶ κεῖται
πρὸς ζόφον , αἱ δὲ τ’ ἂνευθε πρὸς ἠῶ τ’ ἠέλιόν τε

Σ’ αυτούς που (στηριζόμενοι κυρίως στον αρχαίο γεωγράφο του 1ου π.Χ. αιώνα Στράβωνα υποστήριζαν ότι η Λευκάδα στην αρχαιότητα δεν ήταν νησί, ο Dörpfeld. απαντά ότι η Λευκάδα ήταν πάντα νησί και ότι η διάνοιξη της διώρυγας ανάμεσα από τη Λευκάδα και την Ακαρνανία απ’ τους Κορίνθιους τον 7ο π.Χ. αιώνα (την οποία αναφέρει ο Στράβων) έγινε απλώς για να απομακρυνθούν τα φερτά υλικά και να εκβαθυνθεί η λιμνοθάλασσα, όπως πολλές φορές έχει γίνει μέχρι σήμερα χωρίς να αμφισβητηθεί η ιδιότητα της Λευκάδας ως νησιού. Η αλλαγή του ονόματος έγινε όταν οι Δωριείς περί το 1100 π.Χ. κατέκτησαν τη σημερινή Λευκάδα, δηλαδή την τότε Ιθάκη. Οι Ιθακήσιοι κατέφυγαν στην τότε ονομαζόμενη Σάμη και την ονόμασαν Ιθάκη, όπως ονομαζόταν η παλιά τους πατρίδα.

Δεκαέξι βασικές τοποθεσίες, συγκροτούν έναν ευδιάκριτο σκελετό της τοπογραφίας της Λευκάδας-ομηρικής Ιθάκης.

Η πόλη της Ιθάκης βρισκόταν στη θέση «Στενό», στα μισά περίπου του επαρχιακού δρόμου που συνδέει το Νυδρί με το Βλυχό.
Το λιμάνι της πόλης της Ιθάκης: Ο όρμος του Βλυχού
Το ορος Νήριτον: το ορος Ελατη κορυφή Λαϊνάκι
Η μελάνυδρος κρήνη: το Μαυρονέρι πηγη στο χωριό Παλαιοκατούνα
Ο Ἕρμαιος λόφος: η κορυφή του λοφου Αμαλή στο Βλυχό
Το όρος Νήϊον: οι Σκάροι
ο μικρός λιμένας Ρεῖθρον: οι εκβολές του «Δημοσάρι»
Το αγρόκτημα του Λαέρτη: Το κτήμα του «Πασά».
Το χοιροστάσιο του Εύμαιου: Η Χοιροσπηλιά στη Εύγηρο
Η ομηρική Αστερίς: Το νησι Αρκούδι
Ο όρμος που αποβιβάστηκε ο Τηλέμαχος: Το Σκύδι
Τα ομηρικά νησιά των Ταφίων: Ο Κάλαμος και ο Καστός
Ὁ λιμὴν τοῦ Φόρκυνος: Ο όρμος των Συβότων

Οι φωτογραφίες που θα παρουσιάσουμε στη συνέχεια, έχουν την νοητή ροη ενός αρχαιολογικού περιπάτου. Ξεκινά από το Κάστρο της Λευκάδας και τον δίαυλο, συνεχίζεται στην πόλη και στις πέριξ περιοχές. Προχωρεί κατά μήκος της ανατολικής ακτής στο Νυδρί, το Βλυχό και τις γύρω περιοχές, φτάνει στα Σύβοτα, στην Εύγηρο, το Μαραντοχώρι, το Σύβρο, τη Βασιλική για να καταλήξει στο ακρωτήρι Λευκάτας.

Η πόλις της Λευκάδας και το φρούριο της Αγίας Μαύρας (1900)
Θέα από το Κάστρο της Αγίας Μαύρας και ο δίαυλος
Η Πλατεία της Λευκάδας (ΒΔ) γωνία και ο Άγιος Σπυρίδωνας. Φωτογραφία του w. Dorpfeld. 1891
Το μοναστήρι της Φανερωμένης και η λιμνοθάλασσα της Λευκάδας
Λευκάδα, η εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής (Μεγάλη Βρύση) (1891)
Λευκάδα το θέατρο -θεμέλιο τείχους 1891
Αρχαία κατάλοιπα του τείχους της Νηρίκου, 1891
Η πεδιάδα του Νυδριού, Μεγανήσι, και ο κάλπος του Βλυχου, 1900
το Νυδρί και το βουνό Σκάρος (1908)
Πεδιάδα του Νυδριού, Αγ. Κυριακή (1909)
Το σπίτι του Doerpfeld πάνω από την Αγία Κυριακή

Λευκάδα, πεδιάδα Νυδριού, Στενό, κυκλικοί τάφοι (1909)

Παλαιοκατούνα, ανασκαφές (1905)
Λευκάς, Νεοχώρι, βρύση στο χωριό (1905)
πεδιάδα Νυδριού, πηγάδι (1905)
Το λιμάνι του Βλυχού. Θεμέλια τετράγωνου πύργου (1908)
Σκορπιός περιοχή κάστρου,1905
Οικία του ποιητή Βαλαωρίτη στη Μαδουρί (1900)
Όψη του λιμανιού στο Βλυχό.
Κατοχώρι, Όψη κατοικίας στο χωριό, με τον Dorpfeld και τον Dr Goekoop (1901)
Πόρος, πύργος κοντά στο Πυργί
Ο κόλπος στα Σύβοτα (1905)
Χοιροσπηλιά στην Εύγηρο (1905)
Πηγή στο Σύβρο, 1901
Θέα προς το μοναστήρι του Αγ. Ιωάννη στο Ροδάκι με θεμέλια αρχαίου ναού (1906)
θέα στο χωριό Βουρνικά (1901)
Μαραντοχώρι, όψη του χωριού (1901)
Βασιλική, περιοχή παραλίας (1901)
ακρωτήρι Λευκάτας, ευρήματα τείχους,1905
ακρωτήρι Λευκάτας

Στοιχεία αντλήθηκαν από το άρθρο του Δημήτρη Τσερέ: Λευκάδα, η ομηρική Ιθάκη: Η θεωρία του W. Dörpfeld

Προηγουμενο αρθρο
Πλησιάζουν τα Χριστούγεννα και γυρίζω πολλά χρόνια πίσω...
Επομενο αρθρο
Η Σεβαστή Κωνσταντινίδη-Ρεκατσίνα: το πρόβλημα των ανεπιτήρητων βοοειδών θέτει καθημερινά σε κίνδυνο και ανθρώπινες ζωές

2 Σχόλια

  1. Γιώργος Β.
    8 Δεκεμβρίου 2017 at 21:53 — Απάντηση

    Πολύ ωραίο και ενδιαφέρον άρθρο. Δεν ξέρω αν έχει αναφερθεί στο παρελθόν, αλλά ο Wilhelm Dörpfeld έχει κάνει τις εισαγωγικές παρατηρήσεις σε ανθρωπολογική μελέτη που πραγματοποίησε ο Velde και δημοσίευσε στο περιοδικό Zeitschrift für Ethnologie, με τίτλο «Anthropologische Untersuchungen und Grabung in einer Höhle derjüngeren Steinzeit auf Levkas». Η μελέτη είναι συγκριτική αρχαίων και σύγχρονων (αρχών του 20ου αιώνα) κατοίκων της Λευκάδας. Για τους αρχαίους βασίστηκε σε 5 κρανία και σκελετικά υπολλείμματα που ανακάλυψε ο Wilhelm Dörpfeld στη Χοιροσπηλιά (Εύγηρος), ενώ για τους σύγχρονους έγιναν μετρήσεις 32 κατοίκων από τα χωριά Νιοχώρι, Βαυκερή, Νυδρί, Εγκλουβή, Εύγηρος και Πλατύστομα (στη μελέτη υπάρχει πλήρης κατάλογος με ονοματεπώνυμα, ηλικία και τόπο καταγωγής των συμμετεχόντων). Η έρευνα είναι διαθέσιμη στην κάτωθι διεύθυνση:
    https://archive.org/stream/zeitschriftfre44berluoft#page/850/mode/2up

    • Βιολέττα Σάντα
      9 Δεκεμβρίου 2017 at 20:26 — Απάντηση

      Ευχαριστούμε θερμά για την πληροφορία. Προσωπικά δεν το γνωρίζαμε -δεν είμαστε και οι πλέον ειδικοί. Διαβιβάσαμε την πληροφορία στον Σύλλογο του Νυδριού «Βίλχελμ Νταίρπφελντ». Εκεί έχει ξεκινήσει μια μεγάλη προσπάθεια τελευταία, ώστε το νησί μας να γίνει: «ένας διαρκής και επίκαιρος φορέας της μνήμης και των επιτευγμάτων του Wilhelm Dorpfeld». Πιστεύουμε πως θα αξιοποιήσουν κατάλληλα την πληροφορία.

Γράψτε το σχόλιό σας

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *