HomeΕΛΙΞΗΡΙΑ ΜΝΗΜΗΣΒαλέριος Χατζηγεωργίου – εις μνήμην

Βαλέριος Χατζηγεωργίου – εις μνήμην

Πρωτάκουσα το όνομά του μικρή, στη δεκαετία του 1960, στο χωριό μου. Τον γνώρισα εξ όψεως στη δεκαετία του 1980. Λίγο το σπάνιο όνομά του, λίγο το επάγγελμά του, μοναδικό για την εποχή, τον έκαναν γνωστό από άκρη σε άκρη στο νησί.

Η προσφορά του πολυποίκιλη. Ήταν το ίδιο απαραίτητος στον χωριάτη που του έφερνε το ραδιόφωνο για επισκευή, στην τέλεση της δοξολογίας της Φανερωμένης, στις παρελάσεις, στην τεχνική και λειτουργική υποστήριξη των γιορτών Λόγου και Τέχνης. Ήταν παρών σε κάθε σημαντική στιγμή του νησιού λόγω της μικροφωνικής εγκατάστασης που κατείχε. Ήταν ο τεχνικός δημιουργός και υποστηρικτής του ραδιοφωνικού σταθμού του Ορφέα. Έφερε και εγκατέστησε τις πρώτες ασπρόμαυρες τηλεοράσεις στη Λευκάδα.

Υπήρξε ένας πανέξυπνος και σπινθηροβόλος νεαρός, ψηλός και λεπτός, με γυαλιά και μουστάκι. Υπηρέτησε την θητεία του στο στρατό το 1956 ως τεχνικός ασυρμάτου. Αυτό μάλλον έγινε και η αφορμή για την μετέπειτα ενασχόλησή του ως ραδιοτεχνίτης, ένα επάγγελμα άγνωστο στο μικρό νησί μας εκείνα, αλλά και για πολλά χρόνια μεταγενέστερα.

Γεννήθηκε το 1933 στη Λευκάδα, από γονείς πρόσφυγες από την Σινώπη του Πόντου.

Ο ελληνικός πληθυσμός της Σινώπης πριν το 1914 ήταν 5.000 και ο τουρκικός 9.000. Οι Έλληνες διατηρούσαν αστική σχολή, Παρθεναγωγείο και 3 εκκλησίες. Στα περίχωρα δε, υπήρχαν άλλοι 2.000 Έλληνες. Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου πολέμου, οι Έλληνες της πόλης και των γύρω χωριών υπέστησαν πολλές κακουχίες και οι επιζήσαντες μετανάστευσαν στην Ελλάδα κατά τη διετία 1923-1924, κατά την υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών, μετά τη Μικρασιατική καταστροφή.

Το νησί μας ευτύχησε να δεχτεί στα χώματά του αρκετούς πρόσφυγες. Μπολιάστηκε, όπως και όλη η Ελλάδα, με τα προτερήματα που κουβάλησαν οι πρόσφυγες στις νέες πατρίδες τους. Ένα νησί που μαστίζονταν από  φτώχεια και  αναλφαβητισμό, πρόσφερε κουτσά στραβά πατρίδα και διαβίωση, σε ανθρώπους με υψηλότερο βιοτικό επίπεδο στις πατρίδες τους, σε ανθρώπους τις περισσότερες φορές εγγράμματους και καλλιεργημένους, σε ανήσυχα πνεύματα που είχαν το επιχειρείν στο αίμα τους.

Χρ. Χατζηγεωργίου ο καθήμενος στα δεξιά της εικόνας
Ληξιαρχική πράξη βάπτισης Χρ. Χατζηγεωργίου

Ο πατέρας του Βαλέριου, Χρύσανθος Χατζηγεωργίου, ένας αρχοντάνθρωπος, γιος ξυλεμπόρου, ήταν χρυσοχόος στη Σινώπη. Ενσωματώθηκε γρήγορα στην κοινωνία της Λευκάδας, πρόκοψε, έδωσε και πήρε, έχαιρε εκτίμησης και σεβασμού. Άνοιξε χρυσοχοείο απέναντι από την Δημόσια Βιβλιοθήκη.

Απέκτησε δυο παιδιά τον Βαλέριο και την Σοφία-Φωφώ.

(Για να κάνουμε γέφυρα με το σήμερα: ο Βαλέριος απέκτησε επίσης δυο παιδιά τον Χρύσανθο και την Βάλια και η Φωφώ τον Περικλή και τον Χρήστο Βλάχο).

Ο νεαρός Βαλέριος τελείωσε το εξατάξιο Γυμνάσιο στη Νίκαια του Πειραιά κοντά σε συγγενείς του. Αφού υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία και παρά την παρότρυνση των γονιών του για ανώτατες σπουδές, διάλεξε να γίνει τεχνικός. Ήταν σίγουρος και αποφασισμένος. Ήθελε να δουλεύει με τα χέρια αλλά και το μυαλό ταυτόχρονα. Δεν θα μπορούσε να ζήσει θεωρητικολογώντας.


Φοίτησε δυο χρόνια στην ονομαστή για την εποχή της Τεχνική σχολή «Πάλμερ». Εργάστηκε στην Αθήνα σε μεγάλο κατάστημα του κέντρου, και, παρά τις ευοίωνες προοπτικές που ανοίγονταν μπροστά του, κάθε φορά που επέστρεφε στη Λευκάδα με τον «Γλάρο», βούρκωναν τα μάτια του λίγο πριν αντικρύσει το λιμάνι. Είχε… μπολιαστεί για τα καλά.. Ένας γιος μετανάστη που έγινε πιο ντόπιος από τους ντόπιους.

Σε μια τέτοια επιστροφή στη Λευκάδα γνώρισε και την μετέπειτα σύζυγό του Μαρία. Γυναίκα έξυπνη, τολμηρή και δραστήρια, υπήρξε σύντροφος και στυλοβάτης σε όλη του τη ζωή.

Το τεχνικό εργαστήριο του Βαλέριου στεγαζόταν μαζί με το χρυσοχοείο του πατέρα του. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 μετακόμισε στην κεντρική αγορά στο ύψος της εκκλησιάς του Αγίου Νικολάου. Στο μπροστά μέρος ήταν το Χρυσοχοείο και στο πίσω το εργαστήριο του Βαλέριου.

Από εκείνο το εργαστήριο ξεκίνησε και την επαγγελματική του σταδιοδρομία. Ραδοτεχνίτης στην αρχή για να εξελιχτεί σε ένα επίλεκτο μέλος της κοινωνίας της Λευκάδας με προσφορά σημαντική στους ανθρώπους, τον πολιτισμό και στην εξέλιξη του νησιού, αφού με την κατάρτισή του ήταν πάντα ένα βήμα πιο μπροστά από την τεχνολογία.

Το πρώτο καταναλωτικό αγαθό που απέκτησαν οι άνθρωποι στη δυτική Ευρώπη μετά την Β’ παγκόσμιο πόλεμο, όταν άρχισαν να ζουν σε συνθήκες ειρήνης και ανόδου του βιοτικού τους επιπέδου, ήταν το ραδιόφωνο. Κάτι ανάλογο έγινε και στην πατρίδα και το νησί μας, αλλά με πολλά χρόνια καθυστέρηση, για τους γνωστούς λόγους.

Τα πρώτα οικιακά ραδιόφωνα εκείνης της εποχής ήταν είδη… πολυτελείας. Προσέφεραν ενημέρωση και ψυχαγωγία. Στην αρχή ήταν μετρημένοι στα δάχτυλα του ενός χεριού, οι κάτοχοι ραδιοφώνων στα χωριά του νησιού, κυρίως. Και ο Βαλέριος ήταν ο γιατρός τους. «Το πήγα στον Βαλέριο», έλεγαν, όταν τα πηνία και οι λυχνίες πάθαιναν βλάβη και ήταν σίγουροι πως θα το ξαναπάρουν πίσω καινούργιο.

Οι πρώτες ασπρόμαυρες τηλεοράσεις βρήκαν το Βαλέριο έτοιμο. Πνεύμα ανήσυχο, δεν σταμάτησε ποτέ του να ερευνά και να πειραματίζεται. Ήταν ο μοναδικός. Έγινε αναντικατάστατος. Ποιος δεν χρειάστηκε την συμβολή του στις πρώτες εκείνες ασπρόμαυρες τηλεοράσεις -μπαούλα;

Ένα ακόμα στέκι της κεντρικής αγοράς στέγασε το 1968 το εργαστήριο του Βαλέριου. Το τελευταίο κατάστημα του, στεγάστηκε στη θέση που βρίσκεται σήμερα το Φαρμακείο «Γαντζία».

Εκτός από τις επισκευές των ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών, στις οποίες για πάνω από 25 χρόνια υπήρξε μοναδικός και αναντικατάστατος, μεγάλη υπήρξε η προσφορά του σε κάθε κοινωνική εκδήλωση του νησιού. Κατέχοντας τα μοναδικά στο νησί μηχανήματα, όπως μικροφωνική εγκατάσταση, ενισχυτές και κονσόλα, καμία εκδήλωση δεν ξεκινούσε, χωρίς την δική του συμβολή. Από την λειτουργία της Φανερωμένης, την τεχνική κάλυψη των γιορτών λόγου και Τέχνης, μέχρι την επίσκεψη του βασιλικού ζεύγους Παύλου και Φρειδερίκης στο νησί, ήταν πανταχού παρών.

2 Ιουλίου 1958 επίσκεψη των Βασιλέων Παύλου και Φρειδερίκης στη Λευκάδα στα πλαίσια επισκέψεων και σε άλλα νησιά του Ιονίου, για την απονομή βιβλιαρίων προικοδοτήσεως σε άπορα κορίτσια. Στον εξώστη του παιδικού Σταθμού στον Ανθώνα.

Υπήρξε ακόμα δημοτικός σύμβουλος και αντιπρόεδρος του Εμπορικού Επιμελητηρίου Λευκάδας.

Το 1963, ο ίδιος με τις τεχνικές γνώσεις του, δημιούργησε τον ραδιοφωνικό σταθμό του Ορφέα που εξέπεμπε στα Μεσαία κύματα. Ήταν ο ίδιος που το 1967 κατάφερε να περισώσει κάποια μηχανήματα του σταθμού πριν τα κατασχέσει η χούντα. Ήταν ο ίδιος, που το 2002 ανάστησε τεχνικά, ξανά το σταθμό στη δεύτερη θητεία του.

Ο νεαρός μαθητής με το κοστούμι και το κοντό παντελονάκι επέλεξε σε δύσκολους καιρούς το επάγγελμα του μέλλοντος. Υπήρξε για πάνω από 25 χρόνια μοναδικός επαγγελματίας στο είδος του σε όλο το νησί. Δεν τα κατάφερε όμως όχι να γίνει πλούσιος αλλά ούτε καν, να «κάμει λεφτά».

Σε ένα τόπο μια στάλα, πως να ξεχωρίσεις το επάγγελμα από την προσφορά, όταν ο ίδιος αποτελείς ζωντανό και ενεργό κύτταρο της κοινωνίας; Και από που να βγουν τα πολλά λεφτά; Στο Φεστιβάλ Φολκλόρ εκείνα τα χρόνια όλοι δούλευαν αφιλοκερδώς. Μήπως από τον Ορφέα, όταν ο ίδιος ήταν φίλος και μέλος του σωματείου; Ή μήπως από τον μπάρμπα Μήτσο, για τον οποίο η ασπρόμαυρη τηλεόραση ήταν η μοναδική συντροφιά;

Γιορτές Λόγου και τέχνης 1971 στα αριστερά ο Βασίλης Θερμός
Γιορτές Λόγου και τέχνης 1971 στο μικρόφωνο ο Γιάννης Αθηνιώτης

Το 1981 ο Βαλέριος Χατζηγεωργίου διορίστηκε τεχνικός στη βάση της Αεροπορίας. Στη θέση του άλλος θα χρησιμοποιούσε τη μονιμότητα, για ξεκούραση. Αυτός όμως σε όλη τη πορεία του μέχρι την συνταξιοδότηση, δεν ησύχασε. Διακρίθηκε με εύφημες μνείες και ηθικές αμοιβές για τις εξαιρετικές και πέραν των καθηκόντων του τεχνικές υπηρεσίες, που προσέφερε στη λειτουργία της μονάδας.

Με τον διορισμό του έκλεισε το κατάστημα της κεντρικής αγοράς. Κράτησε το ιδιόκτητο εργαστήριο απέναντι από την Δημόσια Βιβλιοθήκη. Εκεί περνούσε τον ελεύθερο χρόνο του. Η φιλοσοφία του ήταν πρωτοποριακή, ακόμα και για εκείνες τις εποχές, που οι άνθρωποι παρήγαγαν ελάχιστα απορρίμματα: δεν πετάμε τίποτα πριν βεβαιωθούμε ότι με κάποιες μετατροπές μπορεί να ξαναχρησιμοποιηθεί. Επεξεργάστηκε και κατοχύρωσε πατέντες και ευρεσιτεχνίες πρωτοποριακές για την εποχή τους.

Πέθανε το 2017 σε ηλικία 84 ετών από σοβαρή ασθένεια. Δυστυχώς, λίγο πριν πεθάνει, δέχτηκε την μεγαλύτερη πίκρα της ζωής του. Με την πυρκαγιά του 2016, καταστράφηκε το εργαστήριο αποθήκη που διατηρούσε απέναντι από την Βιβλιοθήκη. Μαζί με το κτίριο κάηκαν και ένα σωρό αντικείμενα συναισθηματικής κυρίως αξίας. Όργανα ακριβείας, παλιά ρολόγια με εκκρεμές…
Ο γιος του Χρύσανθος προσέφερε στον Ορφέα έναν από τους πομπούς του ραδιοφωνικού σταθμού που περισώθηκε.

Αύγουστος 1964, στην κεντρική πλατεία της Λευκάδας τραγουδά η Μαρία Κάλλας. 1) Βαλέριος Χατζηγεωργίου στον ήχο. 2) ο φωτογράφος Μάρκος Μόσχος.

Ο Βαλέριος Χατζηγεωργίου άφησε ανεξίτηλη τη σφραγίδα του στη Λευκάδα σε εκείνες τις εποχές που οι «αξίες μετρούσαν». Οι ρίζες του βαθιές. Αγάπησε το νησί μας, το γνώρισε, το περπάτησε. Παρέδιδε ο ίδιος τις τηλεοράσεις που επισκεύαζε στα χωριά κάθε Κυριακή, παρέα με όλη την οικογένεια, ακόμα και σε εποχές που η διαμάχη μπρανέλου χωριάτη δεν είχε εντελώς εκλείψει. Έτσι τα δυο του παιδιά γνώρισαν και αγάπησαν όλα τα χωριά του νησιού. Η συμβολή του στην προκοπή του νησιού μας, ανήκει σε αυτά που μας κάνουν περήφανους. Στο κομμάτι εκείνο του παρελθόντος που χάθηκε για πάντα.

Ευχαριστώ τον Χρύσανθο Χατζηγεωργίου για την παραχώρηση του φωτογραφικού υλικού και την πολύτιμη βοήθεια.

Προηγουμενο αρθρο
Γιορτή Παραδοσιακών Χορών Νεανικών Χορευτικών
Επομενο αρθρο
Προεκλογικοί λόγοι

4 Σχόλια

  1. Θεόδωρος Βουζαλής
    4 Σεπτεμβρίου 2019 at 15:31 — Απάντηση

    Εντελώς τυχαία από το διαδίκτυο, έμαθα για την απώλεια του Βαλέριου Χατζηγεωργίου. Τον Βαλέριο τον γνώρισα νέος, όταν μετατέθηκα το 1984 ως Υποσμηναγός, στην Μονάδα της Πολεμικής Αεροπορίας της Λευκάδας (4η ΜΣΕΠ),που εργαζόταν εκεί ως Τεχνικός Τηλεπικοινωνιών.
    Τον ενθυμούμαι ως ένα ευγενέστατο άνθρωπο, μάλλον ολιγόλογο, που η παρουσία του ήταν πάντα σεμνή και κοσμιωτάτη.Ήταν άνθρωπος με καλοσύνη,καλλιέργεια και περιεχόμενο, εργατικός και φιλήσυχος, που δεν έδινε ποτέ δικαιώματα για φωνές και παρεξηγήσεις. Ήθελες να τον έχεις φίλο, να αστειεύεσαι και να συνομιλείς πάντα μαζί του. Είχα την τύχη να γνωρίσω, όλη του την οικογένεια και την σεβάσμια μητέρα του.
    Από τις άριστες ιστοσελίδες με πλούσιο φωτογραφικό υλικό της οικογένειας του Βαλέριου, των κ. Β. Σάντα – Ν. Ζαβιτσάνου – Δ. Τσερέ, έμαθα νέα στοιχεία για την ζωή του, που δεν τα γνώριζα, γιατί ο Βαλέριος δεν μου τα είχε πει τότε, ίσως από σεμνότητα. Εκεί διαπίστωσα το μεγαλείο του. Ποτέ δεν υπερηφανεύτηκε για τα έργα του. Προσέφερε πάρα πολλά και μάλιστα σε δύσκολες εποχές και στην Λευκάδα και στην 4η ΜΣΕΠ.
    Ο Βαλέριος μπορεί να έφυγε από κοντά μας, άφησε όμως πίσω του, άριστη σύζυγο, αξιέπαινα παιδιά και εγγόνια, παρακαταθήκες, αρχές και αξίες.
    Να είναι ελαφρύ το χώμα της Λευκαδίτικης γης, που τον σκέπασε. Αιωνία του η μνήμη.

  2. Χατζηγεωργίου Χρύσανθος
    4 Ιουλίου 2019 at 01:30 — Απάντηση

    Και εγώ με τη σειρά μου θα ήθελα να ευχαριστήσω από καρδιάς την κ. Σάντα, διότι μου έδωσε την μοναδική ευκαιρία να περιγράψω και να προσφέρω έντυπο και φωτογραφικό υλικό σχετικό τη ζωή του πατέρα μου και της οικογένειάς μας γενικότερα. Το κείμενο του άρθρου μεστό, με πολύ καλό ύφος που αφήνει τον αναγνώστη ενθουσιασμένο! Ήταν ένα αφιέρωμα-φόρος τιμής και σεβασμού σε έναν ξεχωριστό άνθρωπο, τεχνικό και οικογενειάρχη που η προσωπικότητα και η προσφορά του άφησαν ανεξίτηλα τα σημάδια στις μνήμες μας…

  3. Χρήστος Γιαννακόπουλος
    2 Ιουλίου 2019 at 08:26 — Απάντηση

    Ο πρώτος μου δάσκαλος και μέντοράς μου, με πήρε άβγαλτο τεχνικό και με πολύ υπομονή και μεράκι με δίδαξε πως να γίνω υπεύθυνος επαγγελματίας. Μου έλεγε «Λοχιάκο, μάθε καλά τη δουλειά σου για να μπορείς να κοιτάς τον οποιονδήποτε ευθέως στα μάτια.» Ευγενικός, ανιδιοτελής, καλοσυνάτος…θα μπορούσα να γράφω μέχρι το πρωί. Ευχαριστώ Βαλέριε…

  4. Παναγιωτης Σκληρος
    1 Ιουλίου 2019 at 23:42 — Απάντηση

    Ο Βαλεριος Χατζηγεωργιου υπηρξε πολυ ξεχωριστος ανθρωπος.
    Αθορυβος,με ανιδιοτελη προσφορα,με συνεση,ψυχραιμια και γνωσεις. Στην 2η λειτουργια του Ρ/Σ του Ορφεα,συνεργαστηκα μαζι του.Μας αγκαλιασε με την γνωση του και υπολοιησε με οτι μεσα διαθεταμε τον δικο μας ενθουσιασμο,να ξαναλειτουργησει ο Ορφεας. Και τα καταφεραμε.Υπαρχει φωτογραφια του στον Ορφεα που στεραιωνει την νεα κεραια του σταθμου,στο κτιριο Αραβανη,στο μαρκα. Συνεργαστηκαμε φυσικα και στο φεστιβαλ και σε ενα σωρο ακομα εκδηλωσεις,παντα με ανιδιοτελεια..
    Σπανιος ανθρωπος,σοβαρος,πληρης. Τον θυμαμαι βεβαια και απ μαθητικα μου χρονια γιατι εμενα στο στενο Σερβαιων που στο βαθος ηταν το σπιτι του κ.Χρυσανθου(πατερα του) με μεγαλη καγκελοπορτα,μεγαλο κηπο και πολλα λουλουδια!!
    Σ ευχαριστουμε κ.Σαντα που κανατε αυτο το αφιερωμα στον Βαλεριο Χατζηγεωργιου

Γράψτε το σχόλιό σας

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *