HomeΕΛΙΞΗΡΙΑ ΜΝΗΜΗΣΗ εξέγερση του 1819 στη Λευκάδα – Η ιστορία μέσα από τα Αρχεία

Η εξέγερση του 1819 στη Λευκάδα – Η ιστορία μέσα από τα Αρχεία

Στα πλαίσια των εκδηλώσεων για την συμπλήρωση 200 χρόνων από την εξέγερση του 1819 εναντίον των Άγγλων, λειτουργεί στο Ιστορικό Αρχείο Λευκάδας έκθεσης αρχειακού υλικού με τίτλο «Η ιστορία μέσα από τα Αρχεία. Λευκάδα, 1819».

15 σημαντικά έγγραφα που εξιστορούν την πορεία των γεγονότων εκτίθενται μέχρι τις 31 Οκτωβρίου 2019 στο χώρο των ΓΑΚ (Θ. Στράτου 1). Η έκθεση είναι επισκέψιμη 9:00 έως 14:00 Δευτέρα με Παρασκευή.

Το χρονικό της εξέγερσης


Η εξέγερση της Λευκάδας, ένα γεγονός που άγγιξε όλο το νησί, προσγράφεται σε μία σειρά εξεγέρσεων που σημειώθηκαν στα Επτάνησα κατά των Άγγλων πριν την έκρηξη της Επανάστασης του 1821. Και παρά του ότι τα χαρακτηριστικά της δεν ήταν αυστηρά εθνικοαπελευθερωτικά, συνέβαλε και αυτή με τον τρόπο της στο να δρομολογηθούν οι εξελίξεις εκείνες που οδήγησαν στον Αγώνα του ‘21.

Το καλοκαίρι του 1819 οι Άγγλοι αποφάσισαν να συνεχίσουν τα έργα διάνοιξης του διαύλου στη λιμνοθάλασσα μεταξύ Λευκάδας και Αιτωλοακαρνανίας. Για τη χρηματοδότηση του έργου επιβλήθηκε μία ειδική φορολογία στα προϊόντα (λάδι, κρασί, σιτηρά και όσπρια) και στα ζώα βοσκής του νησιού καθώς και στους εύπορους πολίτες προκειμένου να συγκεντρωθεί το ποσό των 4.000 ταλλήρων. Προκειμένου να αρχίσει είσπραξη των δοσιμάτων από τα αγροτικά προϊόντα της υπαίθρου ο δημογέροντας επί της Γεωργίας και της Παιδείας Νικόλαος Σταύρος στις 27 Σεπτεμβρίου 1819 μετέβη στην Περιοχή των Σφακιωτών και κατέλυσε με τη συνοδεία του στη μονή της Επισκοπής. Οι κάτοικοι της περιοχής, όταν πληροφορήθηκαν τα τεκταινόμενα, συγκεντρώθηκαν έξω από τη μονή, προπηλάκισαν τους αξιωματούχους και δήλωσαν ότι δεν επρόκειτο να αποδώσουν τη νέα φορολογία καθώς ήταν υπερβολική και Θα εξόντωνε τους ίδιους και τις οικογένειές τους. Αυτή ήταν η σπίθα που άναψε τη φωτιά.

Ο έπαρχος έστειλε ένοπλους για να προασπίσουν τους κρατικούς αξιωματούχους. Το μήνυμα της αντίστασης κατά των Άγγλων γρήγορα κυκλοφόρησε σε όλο το νησί με αποτέλεσμα να φτάσουν έξω από τη μονή της Επισκοπής 300 άνθρωποι από τους Σφακιώτες, Καρυά, Πόρο, Μαραντοχώρι, Καρυώτες, Κατούνα, Δράγανο, Κοντάραινα, Αλέξανδρο, Απόλπαινα. Ακόμα και κλήρος στάθηκε στο πλευρό των εξεγερθέντων.

Οι συνεχόμενες προκηρύξεις της αγγλικής διοίκησης για αποκατάσταση της τάξης έπεσαν στο κενό. Ο αριθμός των εξεγερθέντων πολλαπλασιαζόταν και ο άγγλος τοποτηρητής έστειλε στρατιωτικά σώματα για να τους αντιμετωπίσουν. Οι εξεγερμένοι κινήθηκαν απειλητικά προς την πόλη πυρπολώντας οικίες και χωράφια μελών της ανώτερης κοινωνικής τάξης, των «αρχόντων». Τα νέα έφθασαν στην Κέρκυρα.

Στο νησί της Λευκάδας κηρύχθηκε στρατιωτικός νόμος και πολεμικά πλοία με στρατιώτες έφθασαν στο νησί. Στις 4 Οκτωβρίου στη Θέση στου Μπόζα, κοντά στους Σφακιώτες, έγινε η πιο σφοδρή συμπλοκή μεταξύ των αγγλικών στρατευμάτων και των εξεγερμένων. Η αγγλική διοίκηση συνέλαβε όσους θεωρούσε υπεύθυνους για την εξέγερση και επικήρυξαν όσους, για να γλυτώσουν την τιμωρία, είχαν καταφύγει στην απέναντι Οθωμανική αυτοκρατορία. Τελικά δημεύτηκαν οι περιουσίες 20 Λευκαδιτών από διάφορα χωριά, τέσσερις άνθρωποι απαγχονίστηκαν και δύο φυλακίστηκαν για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Ως ηθικός αυτουργός των γεγονότων θεωρήθηκε από τους Άγγλους ο Ιωάννης Καποδίστριας, ο υπουργός Εξωτερικών της τσαρικής Ρωσίας. Ο Καποδίστριας που το 1807 στην περιοχή του Μαγεμένου της Λευκάδας μετέτρεψε τους άτακτους κλέφτες σε οργανωμένο πολεμικό σώμα, την κλεφτουριά. Ο Καποδίστριας, ο οποίος συνδεόταν με δεσμούς φιλίας με Λευκαδίτες ήδη από τα τέλη του Ι 8ου αιώνα.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΘΕΜΑΤΩΝ

Κατάλογος των ευπόρων χρεωστών, οι οποίοι δεν είχαν καταβάλει στο Δημόσιο Ταμείο το ποσό που τους αναλογούσε για την διάνοιξη του διαύλου. Έγγραφο συνημμένο σε επιστολή του τοπικού θησαυροφύλακα Ιωάννη Ψωμά προς τον έπαρχο Νικόλαο Καββαδά με ημερομηνία 7 Δεκεμβρίου 1818.
Κατάλογος των ευπόρων της πόλης και της υπαίθρου, οι οποίοι κατέβαλαν συνολικά 3.000 τάλληρα για την αποπεράτωση της διαύλου. Έγγραφο συνημμένο σε επιστολή των Αντωνίου Σταύρου, Ιωάννη Βαλαωρίτη και Πέτρου Πετριτσόπουλου, μελών της επιτροπής για την παρακολούθηση του έργου της διάνοιξης, με ημερομηνία 10 Ιουνίου 1819.
Αναφορά (ραπόρτο) προς τον έπαρχο Νικόλαο Καββαδά των Σπυρίδωνα Ασπρογέρακα, κανονικού επιστάτη, Φίλιππου Ζαβερδινού, κανονικού επιστάτη, Κωνσταντίνου Ασπρογέρακα, πενήνταρχου και Θωμά Χαλκιά, πενήνταρχου, την οποία συνέταξαν στη μονή της Επισκοπής το βράδυ που ξέσπασε η εξέγερση στις 15/27 Σεπτεμβρίου 1819.

Ληξιαρχική πράξη θανάτου του Πάνου Χαλικιά από τους Σφακιώτες, ο οποίος επέρασε εις την άλλην ζωήν από τουφεκισμό στις 22 Σεπτεμβρίου (3 Οκτωβρίου) 1819 και ενταφιάστηκε έξω από την Παναγία των Ξένων, εις το θεμέλιο της εκκλησίας. Σημειώνεται ότι έχασε τη ζωή του κατά τη διάρκεια «του αλλαγμού των χωριατών».
Προκήρυξη του άγγλου τοποτηρητή στη Λευκάδα Frederick Stovin με ημερομηνία 28 Σεπτεμβρίου 1819. Ο Stovin ευρισκόμενος στην Επισκοπή καλούσε τους κατοίκους της νήσου να επιστρέψουν στα σπίτια τους, υποσχόμενος να αποστείλει εγγράφως στην Κέρκυρα τα παράπονά τους.
Προκήρυξη του άγγλου τοποτηρητή στη Λευκάδα Frederick Stovin με ημερομηνία 5 Οκτωβρίου 1819, με την οποία καλεί τους εξεγερθέντες να παραδώσουν τα όπλα τους αλλά και εκείνους που είχαν λάβει μέρος στα γεγονότα και είχαν ήδη διαφύγει από το νησί, έναντι αμοιβής 100 ταλλήρων για κάθε άτομο.
Καταγραφή, με ημερομηνία 20 Οκτωβρίου 1819, των προσώπων οι οποίοι είχαν λάβει μέρος στην εξέγερση. Οι μνημονευόμενοι είχαν διαφύγει από το νησί και σε περίπτωση κατά την οποία δεν παρουσιάζονταν εντός 48 ωρών ενώπιον της Εκτελεστικής Αστυνομίας, οι Αρχές θα τους τιμωρούσαν με δέσμευση της περιουσίας τους.
Κατάλογος στον οποίο καταγράφονται τα ονόματα των τεσσάρων απαγχονισθέτων, των έξι βραχυχρόνια φυλακισθέντων κατά τη διάρκεια της εξεγέρσεως και των δύο μακροχρόνια φυλακισθέντων.
Κοινοποίηση της απόφασης της διοίκησης με ημερομηνία 22 Οκτωβρίου 1819, με την οποία συγκροτήθηκε η επιτροπή για τη δήμευση των περιουσιών όσων έλαβαν μέρος στην εξέγερση.
Φάκελοι κατασχέσεων των περιουσιών των Θεόκλητου Στραβοσκιάδη, Μηνά και Θωμά Χαλικιά.
Δικογραφία του φυγόδικου Ιωάννη Σκιαδά ποτέ Δράκου από τους Καρυώτες, Απρίλιος 1821
Προκήρυξη με ημερομηνία 6 Οκτωβρίου 1819 του αναπληρωτή λόρδου αρμοστή Frederick Adam, με την οποία κοινοποιεί στα νησιά του Ιονίου την εξέγερση της Λευκάδας και τον τρόπο αντιμετώπισής της από τα αγγλικά στρατεύματα.
Προκήρυξη με ημερομηνία 8 Οκτωβρίου 1819 του αναπληρωτή λόρδου αρμοστή Frederick Adam, με την οποία γνωστοποιεί ότι «μερικοί κορυφαίοι της Αποστασίας υπέπεσαν εις τας χείρας του Τοποτηρητού» ενώ «οι αποπλανηθέντες … επέστρεψαν εις τα οσπήτιά των και εδόθησαν πάλιν εις τα ήσυχα και ειρηνικά έργα των».
Απόφαση της Ιονίου Βουλής με ημερομηνία 11 Οκτωβρίου 1819, με την οποία ορίζεται ότι εξακολουθεί να ισχύει στη Λευκάδα ο στρατιωτικός νόμος προκειμένου να αποκατασταθεί πλήρως η τάξη στο νησί.
Προκήρυξη με ημερομηνία 14 Φεβρουαρίου 1822 του άγγλου τοποτηρητή Octavio Temple, με την οποία γνωστοποιείται σε όλο το νησί της Λευκάδας η ποινή που απονεμήθηκε στους φυγόδικους Σπυρίδωνα Φλογαΐτη και Ανδρέα Σκληρό. Οι δύο άνδρες συνελήφθησαν για έγκλημα κατά του κράτους, όταν επιχείρησαν να επιστρέψουν κρυφά στη Λευκάδα.
Προηγουμενο αρθρο
Το νέο Προεδρείο της Φιλαρμονικής
Επομενο αρθρο
Σαν σήμερα το 1870 στη Λευκάδα, γίνεται η πρώτη παρατήρηση του Σέαλος στην Ελλάδα

Δεν υπάρχουν σχόλια

Γράψτε το σχόλιό σας

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *