HomeΕΛΙΞΗΡΙΑ ΜΝΗΜΗΣΗ Λευκάδα με το βλέμμα των περιηγητών – Μέρος Α΄

Η Λευκάδα με το βλέμμα των περιηγητών – Μέρος Α΄

(Αρχές 15ου αιώνα μέχρι το 1821)

Η Λευκάδα, ελαύνει στον χώρο της λογιοσύνης και των γεωγραφικών εκδόσεων, όπως και η υπόλοιπη νησιωτική Ελλάδα, με το “Liber Insularum Archipelagi” ένα πρωτοπόρο χαρτογραφικό χειρόγραφο έργο του Cr. Buοndelmonti, στις αρχές του 15ου αιώνα, που έγινε και πρότυπο για τα μεταγενέστερα νησολόγια, όπως αυτό του Β. Bordone (1547). Ο τελευταίος σημειώνει στους ιδιότυπους χάρτες του πληροφορίες, μεταξύ άλλων, για τους μύθους, το κλίμα και την ιστορία του νησιού.

BUONDELMONTI, Cristoforo,Χάρτης της Λευκάδας
BORDONE, 1547, Χάρτης της Λευκάδας

Προς τα τέλη του 16ου αιώνα η Λευκάδα εμφανίζεται στο πρωτοποριακό για την εποχή του νησολόγιο (1574) του G. Fr. Camocio, το οποίο επηρέασε μεταγενέστερα νησολόγια, όπως αυτό του G. Rosaccio (1598). Όπως όλα τα έργα του είδους, το νησολόγιο του Antonio Millo (1582-91) εμπλουτίζεται από χαρακτικά που είχαν ήδη δημοσιευθεί σε έντυπες εκδόσεις της εποχής. Στους χάρτες των νησολογίων του ο Αντώνιος σημειώνει τα επικίνδυνα σημεία πλεύσης, και χρησιμοποιεί τα τοπωνύμια των πορτολάνων της εποχής.

Χάρτης της Λευκάδας,CAMOCIO 1574
Χάρτης της Λευκάδας και της απέναντι ηπειρωτικής ακτής, Rosaccio (1598)
Antonio Millo (1582-91,Χάρτης της Λευκάδας

Η Λευκάδα απεικονίζεται πάντα με τις απέναντι ηπειρωτικές ακτές. Τα χαρακτικά στην έκδοση του H. Beauvau (1615) μιμούνται αντίστοιχα δημοφιλούς έκδοσης που κυκλοφόρησε λίγα χρόνια νωρίτερα.

Χάρτης του Αμβρακικού κόλπου και της Λευκάδας, Beauvau (1615)

Στο τέλος του 17ου αιώνα, τα πολύκροτα έργα του V.M. Coronelli, μεταφράστηκαν, αντιγράφηκαν και ενέπνευσαν παρόμοια συγγράμματα. Eιδικά το νησολόγιό του, με την πληθώρα των ιστορικο-γεωγραφικών πλροφοριών αλλά και με την εξαντλητική αναφορά των αρχαίων πηγών σχετικά με το κάθε νησί, στη συγκεκριμένη περίπτωση της Λευκάδας, παρέμεινε βασικός εγκυκλοπαιδικός εμβαπτισμός των Δυτικοευρωπαίων πριν ή και μετά το ταξίδι τους στα ελληνικά νερά.

Έτσι στις εκδόσεις του εργαστηρίου της Γεωγραφικής Aκαδημίας των Aργοναυτών στη Bενετία, του V.M. Coronelli, με τις εκατοντάδες χαλκογραφίες που ύμνησαν τις νικηφόρες μάχες των συμπατριωτών του κατά τον Eνετο-οθωμανικό πόλεμο (1684-1687), περιλαμβάνονται φυσικά χάρτης της νήσου (V.M. Coronelli, 1688) και χαλκογραφίες (απόψεις και κατόψεις) του Κάστρου και του σημαντικού πορθμού του Δρεπάνου (V.M. Coronelli, 1687). Τα σχέδια αυτά, που αντιγράφηκαν αυτούσια ή σε παραλλαγές, συνοδεύουν έκτοτε πάμπολλες επανεκδόσεις ή μεταφράσεις των έργων του ή εικονογραφούν ιστορικά συγγράμματα και έντυπες γεωγραφικές εκδόσεις ή ακόμα μεταγενέστερα ταξιδιωτικά χρονικά.

Χάρτης της Λευκάδας με κάτοψη του κάστρου της Αγίας Μαύρας, Coronelli, 1688
Κάτοψη του κάστρου της Αγίας Μαύρας.
Χάρτης του πορθμού του Δρεπάνου με κάτοψη του κάστρου της Λευκάδας,CORONELLI

Την ίδια περίοδο στο έργο του J. Sandrart (1686) διακρίνουμε επιρροές από παρεμφερείς χαλκογραφίες, που χρονολογούνται από τα τέλη του 16ου αιώνα ενώ στην έκδοση του J. Sandrart (1687) οι πίνακες απεικονίζουν κάστρα και τοποθεσίες, κυρίως της βενετικής κυριαρχίας.

Χάρτης της Λευκάδας και της απέναντι ακτής.
Χάρτης της Λευκάδας και της ευρύτερης περιοχής.

Παρόμοια έργα κυκλοφόρησαν για να εξάρουν τις νικηφόρες νίκες των Ενετών στη σύγκρουση τους με του Οθωμανούς στη διάρκεια του ΣΤ΄ Βενετο-οθωμανικού πολέμου (1684-1699): όπως στις εκδόσεις του J. Enderlin (1686) και J. Enderlin (1688) όπου συναντούμε πίνακες με θέματα που αντιγράφουν δημοφιλείς προγενέστερες εκδόσεις αλλά και έργα που κυκλοφορούν την ίδια περίοδο και στα τέλη του 17ου αιώνα, οι εκδόσεις του J. Peeters (1686) τονίζουν επίσης τις νίκες των χριστιανικών δυνάμεων της Δύσης στους Βενετο-οθωμανικούς πολέμους. Απεικονίζονται πόλεις, λιμάνια και τοποθεσίες στην Αυστρία, τη νότιοανατολική Ευρώπη, την ανατολική Μεσόγειο και περιοχές της Ασίας ώς τη Σαουδική Αραβία ενώ στην έκδοση του J. Peeters (1690) απεικονίζονται πόλεις, λιμάνια και τοποθεσίες από την Αδριατική θάλασσα έως την Ινδία.

Enderlin,Χάρτης της Λευκάδας.
Κάτοψη του Κάστρου της Αγίας Μαύρας στη Λευκάδα, ENDERLIN
Κάτοψη του κάστρου της Αγίας Μαύρας στη Λευκάδα και χάρτης της γύρω περιοχής, PEETERS
Κάτοψη του φρουρίου της Αγίας Μαύρας στη Λευκάδα,1686, PEETERS

Οι εξαιρετικής χάραξης χάρτες της αρχαίας Ελλάδος του J. Laurenberg (1660) συνοδεύονται από επεξηγηματικά ιστορικο-γεωγραφικά κείμενα, όπου αναγνωρίζουμε την βαθιά λόγια γνώση του δημιουργού.

Χάρτης των νησιών του Ιονίου Πελάγους

Στο πλούσιο σε περιεχόμενο λόγιο έργο (1688) του Ol. Dapper (που ξεχώρισε με τα εξαιρετικής τεχνικής χαρακτικά και το οποίο βασίστηκε κυρίως σε πηγές της αρχαίας ελληνικής και λατινικής γραμματείας, πορτολάνους, νησολόγια, σύγχρονές του περιηγητικές μαρτυρίες και έγκυρους χάρτες της εποχής) υπάρχουν κατόψεις του Κάστρου της Αγίας Μαύρας.

Χάρτης του πορθμού του Δρεπάνου με κάτοψη του κάστρου της Αγίας Μαύρας στη Λευκάδα. Κάτοψη του κάστρου της Αγίας Μαύρας, DAPPER, 1688

Tο ταξιδιωτικό χρονικό του σημαντικού αρχαιογνώστη R. Chandler (1776), που ενδιαφέρεται εξίσου για τις αρχαιότητες, τη γεωγραφία, την ιστορία αλλά και τους σύγχρονους κατοίκους των τόπων που περιηγήθηκε, δημοσιεύεται και χάρτης όλων των νησιών που βρίσκονται κοντά στη Λευκάδα.

Χάρτης της Λευκάδας, της Κεφαλονιάς, της Ζακύνθου και των απέναντι ακτών στην ηπειρωτική Ελλάδα

Παρόμοιο θέμα συναντάμε και στον «Άτλαντα» που συνοδεύει τη μυθιστορηματική ανάπλαση, αλλά και ταξιδιωτική αφήγηση, του J.J. abbé Bartélemy, που ιστορεί με ειδυλλιακό τρόπο ένα πανόραμα του αρχαίου κόσμου.

Χάρτης της Αιτωλοακαρνανίας, της Λευκάδας, της Κεφαλλονιάς και της Ιθάκης

Χάρτες με τα σημαντικά αγκυροβόλια δημοσιεύονται στους λιμενοδείχτες των J.N. Bellin (1771) και J. Roux (1804).

Χάρτης της Λευκάδας, της Κεφαλονιάς και της Ζακύνθου, Bellin (1771)
Χάρτης του κόλπου της Λευκάδας. Bellin (1771)
Χάρτης της Κεφαλονιάς, της Ζακύνθου και της Λευκάδας, Roux (1804)

Χάρτης με αγκυροβόλια περιλαμβάνονται και στον «Άτλαντα» που συνοδεύει το τρίτομο για τα Επτάνησα έργο του A. Grasset de Saint Sauveur (1800), όπου όμως υπάρχει και απεικόνιση ενδυμασίας των κατοίκων της νήσου. Ο ευσυνείδητος αυτός κρατικός υπάλληλος της Γαλλίας, μέσα από ένα κείμενο ώριμο και διεισδυτικό παραδίδει με ευφυΐα, ακρίβεια και ευαισθησία τη συνολική εικόνα των Eπτανήσων, και της Λευκάδας φυσικά, στα τελευταία χρόνια της Eνετοκρατίας, και κατορθώνει ταυτόχρονα να μεταφέρει όλη τη γοητεία της νησιωτικής ζωής.

Ενδυμασίες των κατοίκων της Πάργας, της Πρέβεζας, της Βόνιτσας και της Λευκάδας, Grasset de Saint Sauveur (1800)
Το αγκυροβόλιο της Λευκάδας, Grasset de Saint Sauveur (1800)

Αξιoπρόσεκτος είναι ο χάρτης της νήσου στον Άτλαντα που συνοδεύει την έκδοση που επιμελείται ο J.B.G.M Bory de St. Vincent (1823).

Χάρτης της Λευκάδας

Οι πίνακες του J. Cartwright (1821) παραδίδουν πραγματιστικά και τοπιογραφικά θέματα με εξαιρετική τεχνική λεπτότητα, αυθορμητισμό αλλά και ευαισθησία.

Το φρούριο της Αγίας Μαύρας από την αρχαία Ακρόπολη της Λευκάδας
Το ακρωτήριο Λευκάτας, όπου κατά την παράδοση αυτοκτόνησε η Σαπφώ.
Το Υγειονομείο της Λευκάδας.

Συνεχίζεται

Προηγουμενο αρθρο
Εκπαίδευση Ομάδας Αντιμετώπισης Θαλάσσιας Ρύπανσης
Επομενο αρθρο
Συγχαρητήρια στον μαθητή Νικόλαο Σαρανταένα για την πρόκρισή του στην Εθνική Μαθηματική Ολυμπιάδα

Δεν υπάρχουν σχόλια

Γράψτε το σχόλιό σας

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *