HomeΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣΤο επίθετο Λάζαρης με οικόσημο στο Libro d’Oro της Επτανησιακής Ευγένιας!

Το επίθετο Λάζαρης με οικόσημο στο Libro d’Oro της Επτανησιακής Ευγένιας!

Γράφει ο Θοδωρής Γεωργάκης

Στην σελίδα 169 του πρόσφατα εκδοθέντος βιβλίου μου με τίτλο: «ΣΦΑΚΙΩΤΕΣ ΛΕΥΚΑΔΟΣ. ΛΙΚΝΟ ΚΑΡΔΙΑΣ» αναφέρομαι στην προέλευση του επιθέτου ΛΑΖΑΡΗΣ, ένα επίθετο που έδωσε πατριδωνυμικά το όνομά του στα Λαζαράτα των Σφακιωτών και το οποίο, πλέον, υπάρχει σε τεράστια διασπορά σε ολόκληρο το νησί της Λευκάδος. Μάλιστα ο χαρακτηριστικός τίτλος στο βιβλίο μου, που αφορά το εν λόγω επίθετο στην σελίδα 169, είναι χαρακτηριστικός: «ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΛΑΖΑΡΗ. ΑΠΟΓΟΝΟΙ ΕΠΤΑΝΗΣΙΩΝ ΕΥΓΕΝΩΝ». Η έρευνά μου στον χώρο των Επτανήσων, της Πελοποννήσου και της Κάτω Ιταλίας, με οδήγησε, με τρανταχτά και βάσιμα στοιχεία, να αναφερθώ κατηγορηματικά πως, το εν λόγω επίθετο, είναι ξεκάθαρα Λατινογενές και βρίσκεται στα Επτάνησα απ’ τον 15ο αιώνα και μάλιστα στο LIBRO DORO, με οικόσημο και με τίτλους ευγενίας στο νησί της Ζακύνθου.

Αυτή μου ακριβώς η διαπίστωση, βάσει των στοιχείων, που η έρευνά μου ανέδειξε μέχρι την έκδοση του βιβλίου μου «ΣΑΦΚΙΩΤΕΣ ΛΕΥΚΑΔΟΣ. ΛΙΚΝΟ ΚΑΡΔΙΑΣ», τον Μάρτη του 2019, έρχεται σήμερα να επαληθευθεί, κατά τρόπο αποθεωτικό, παρουσιάζοντας επιπροσθέτως ακόμη ένα αδιάσειστο ντοκουμέντο, το ΟΙΚΟΣΗΜΟ της φωτογραφίας μας, το οποίο αιτιολογεί και επαληθεύει πλήρως την αρχική μου τοποθέτηση πως, οι οικογένειες ΛΑΖΑΡΗ των Επτανήσων, άρα και των Λαζαράτων Λευκάδος είναι απ’ τις παλαιότερες στα Επτάνησα και μάλιστα με δικό τους ΟΙΚΟΣΗΜΟ και εγγραφή, επαναλαμβάνω, στο LIBRO DORO της Επτανησιακής ευγένειας και δεν έχει καμία απολύτως σχέση με Αλβανία και Αρβανίτες, έστω και αν υπάρχει και στην Αλβανία το περίφημο για τις… έκνομες δραστηριότητες των κατοίκων του χωριό με το όνομα Λαζαράτι!!!

Το εν λόγω οικόσημο, για το οποίο θα κάνομε παρακάτω ειδική αναλυτική αναφορά,
μου το ενεχείρασε τώρα, (Ιούλιος 2019), ο αγαπητός ομοχωριός μου γιατρός ο Χρήστος Λάζαρης, γνωστός σε όλο το νησί τόσο για την τεράστια επιστημοσύνη του, όσο παλιότερα και για την πολιτική του δράση, γι αυτό και το θεωρώ αξιόπιστο και γνήσιο. Μπορώ, μάλιστα να ισχυρισθώ πως, αν το είχα ανά χείρας, πριν την έκδοση του βιλίου μου «ΣΦΑΚΙΩΤΕΣ ΛΕΥΚΑΔΟΣ. ΛΙΚΝΟ ΚΑΡΔΙΑΣ», σίγουρα θα καταχωρούνταν η σχετική του οικόσημου φωτογραφία, αλλά θα ήταν και ολοκληρωμένη η έρευνά μου για το επίθετο Λάζαρης…

Το εν λόγω οικόσημο, λοιπόν, με τον χαρακτηριστικό υπότιτλο «DE LAZZARI», όπως προκύπτει απ’ την φωτογραφία, έχει πάνω την κορώνα της Βασιλεύουσας , πράγμα που το συνδέει κατ’ ευθείαν με την Κωνσταντινούπολη, αλλά και στο τρίτο επίπεδο τον Δικέφαλο Αετό, επίσης κατ’ ευθείαν αναφορά και σχέση με την Πόλη, ενώ στο μέσον φέρει την δάφνη σε χέρι, δείγμα αγώνων και ανδρείας. Επομένως, το επίθετο Λάζαρης, που υπάρχει στον Ελλαδικό χώρο σε τεράστια έκταση ακόμη και σήμερα, πρωτοεμφανίζεται στο «Δεσποτάτο του Μορέως (Μυστρά)», το οποίο ήκμασε κατά τα έτη 1262 – 1460, όταν και κατελύθη απ’ τον Μωάμεθ τον Β, προερχόμενο το επίθετο Λάζαρης κατ΄ευθείαν, επαναλαμβάνουμε, απ’ την Κωνσταντινούπολη.Γι αυτό και σήμερα το εν λόγω επίθετο συναντάται σε μεγάλη έκταση στην Πελοπόννησο και ειδικότερα στην Αχαϊα, στην Ηλεία, στην Αρκαδία και στην Λακωνία.

Απ’ τον Μοριά το επίθετο Λάζαρης διεσπάρη και στα Επτάνησα, θα δούμε πως και πότε παρακάτω, και στην Ήπειρο, αλλά και στην Κάτω Ιταλία, όπου υπάρχει και σήμερα στη Σικελία σαν LAZARI, γι αυτό και η προσωπική μου έρευνα, ελλείψει του ανωτέρω καθοριστικού ΟΙΚΟΣΗΜΟΥ με την Βυζαντινογενή προέλευση, το πρωτοεντοπίζει σωστά σαν Λατινογενές, αφού υπάρχει και στην Δύση. Διακινείται, από αιώνων, σε όλο το δυτικό τόξο, απ’ την Κορσική, την Κάτω Ιταλία, την Κέρκυρα, τους Παξούς, τη Λευκάδα, την Κεφαλονιά, τη Ζάκυνθο, την Ήπειρο, την Αχαϊα, την Ηλεία, τη Μεσσηνία, την Αρκαδία, την Λακωνία, τα Κύθηρα και την Κρήτη. Στην Πάτρα ειδικότερα ονομαστός ήταν ο δήμαρχος Πατρέων, με το τεράστιο έργο σε δύσκολους χρόνους Νικόλαος Λάζαρης, (1899 – 1961), η δε Κάτω Αχαγιά έχει τεράστιο αριθμό Λαζαραίων και σήμερα!

Στο νησί της Κορσικής, όπως μου αποκάλυψε ο ερευνητής Δημήτριος Λάζαρης απ’ τα Καλάβρυτα της Αχαϊας, συνάντησε το επίθετο σαν Λάζαρ, όπου στις τοπικές διαλέκτους σημαίνει εκδορέας! Στην Κάτω Ιταλία προερχόμενο απ’ το Βυζάντιο διακινείται και σήμερα σαν Lazari. Υπήρξε πρόσφατα ποδοσφαριστής Lazari στην ιταλική ομάδα Παλέρμο. Στην Κέρκυρα συναντάται σαν Λάζαρης αλλά και σαν Λαζαράκης, ενώ υπάρχει και οικισμός Λαζαράτικα. Στους Παξούς υπήρχε το επίθετο μέχρι στις αρχές του 20ου αιώνα, γι αυτό και σε τοπική Παξινή ιστοσελίδα διερωτώνται πως συνέβη και χάθηκε το επίθετο Λάζαρης απ’ τους Παξούς! Στην Κεφαλλονιά υπάρχει επίσης σε μεγάλη έκταση.

Αλλά στην Ζάκυνθο κρύβεται και εντοπίζεται όλη η ιστορία του επιθέτου Λάζαρης, όπου υπάρχει σαν Λάζαρης, αλλά κυρίως σαν Δε Λάζαρης, με ΟΙΚΟΣΗΜΟ και τίτλο ευγενίας, διότι η Επτανησιακή ευγένεια στη Ζάκυνθο είναι θεμελιωμένη ακόμη απ’ το 1470! Ονομαστός είναι ο μητροπολίτης Ζακύνθου Διονύσιος Δε Λάζαρης, όπως τον παρουσιάζει ο πρωτοπρεσβύτερος Παναγιώτης Καποδίστριας στο έργο του «Ο Μητροπολίτης Ζακύνθου Διονύσιος Δε Λάζαρης, 1764 – 1838». Εξελέγη αρχικά Μητροπολίτης Εδέσσης. Πήρε μέρος στην επανάσταση του 1821, όπου και συνελήφθη απ’ τους Τούρκους. Φυλακίστηκε στην Πόλη και απέδρασε δωροδοκώντας τον τούρκο δεσμοφύλακά του με ένα ρολόϊ και κατέφυγε στην Πίζα. Το 1833 επέστρεψε και εξελέγη Μητροπολίτης στην ιδιαίτερη πατρίδα του, τη Ζάκυνθο. Στη Ζάκυνθο, εκτός απ’ το ανωτέρω οικόσημο, το Δε Λάζαρης προκύπτει και απ’ το γνωστό μας πλέον βιβλίο του Ντίνου Κονόμου «Κρητικοί στη Ζάκυνθο», σελίδα 14.

Οι Λαζαραίοι στο Πινακοχώρι και στα Λαζαράτα είναι γνωστό πως κράζονται σαν «Ζαχαρωναίοι», ως σήμερα (2019), πράγμα που φανερώνει την προέλευσή τους απ’την Πελοπόννησο και ειδικότερα απ’ την περιοχή της Ζαχάρως, άρα «Ζαχαρωναίοι». Ούτε σαν ευτράπελο δεν μπορεί να σταθεί κάποια άποψη πως, πήραν το παρατσούκλι αυτό, από κάποια γυναίκα που λέγονταν Ζαχαρένια. Προφανώς αυτή η γυναίκα, ακόμη και αν υπάρχει σαν Λάζαρη Ζαχαρένια, για να δημιουργήσει σχεδόν δυό χωριά Λαζαραίους (Λαζαράτα και Πινακοχώρι), μάλλον πρέπει να ήταν … συνομήλικη της Εύας!!! Αυτή η πρακτική είναι γνωστή στους Σφακιώτες, λόγου χάρη, «Πυλαρηναίους» λέμε στο Πινακοχώρι τους Σκιαδαρεσαίους, αφού ήρθαν απ’ την Πύλαρο της Κεφαλλονιάς!

Ο πιθανός χρόνος μετοίκησης των Λαζαραίων, απ’ το διαλυθέν Δεσποτάτο του Μορέως στην Λευκάδα, πρέπει μάλλον να εντοπίζεται περί το 1460, χρονιά που οι Τούρκοι καταλαμβάνουν την Πελοπόννησο και διαλύεται το Δεσποτάτο, όπως δέχεται κα ο Πανταζής Κοντομίχης, και αναγκάζουν οι τούρκοι κόσμο σε μαζικό εκπατρισμό προς τα Ενετοκρατούμενα (Δυναστεία των Τόκκων 1462 – 1479)) Επτάνησα. Αυτό το πέρασμα των Λαζαραίων απ’ την Πελοπόνησο στην Λευκάδα, έγινε μέσω Ζακύνθου και Κεφαλλονιάς, όπως ακριβώς μέσω Ζακύνθου και Κεφαλλονιάς έγινε και η διαπεραίωση των Σφακιωτών (Σφακιανών) στην Λευκάδα, όπου δημιούργησαν τους Σφακιώτες Λευκάδος περί το μέσον του 15ου αιώνα! Αυτή η διαπεραίωση συνέβαινε τακτικά διότι τα τρία νησιά, Ζάκυνθος, Κεφαλλονιά και Λευκάδα ήταν ένα είδος «συγκοινωνούντων δοχείων», στην προσπάθεια που έκανε η Δυναστεία των Τόκκων, που τα κατείχε, να τα εμπλουτίσει με νέους πληθυσμούς, γιατί ήταν φοβερά αραιοκατοικημένα.

Μια άλλη πιθανή χρονολογία άφιξης των Λαζαραίων στην Λευκάδα πρέπει να πιθανολογείται το 1502. Τότε ο Ενετός ναύαρχος Βενέδικτος Πέζαρο ανακατάλαβε τη Ζάκυνθο, την Κεφαλλονιά και τη Λευκάδα απ’ τους Τούρκους, οι οποίοι είχαν πάρει τα τρία νησιά απ’ την Δυναστεία των Τόκκων το 1479, και τότε ο Πέζαρο μετέφερε δέκα χιλιάδες περίπου Πελοποννήσιους στα τρία νησιά, προκειμένου να τα ενισχύσει πληθυσμιακά.

Διότι οι τούρκοι, το 1479, όταν πήραν τα τρία νησιά απ’ την Δυναστεία των Τόκκων, προχώρησαν σε μαζικούς αφανισμούς των πληθυσμών των τριών νησιών, είτε με σφαγές, είτε με παιδομάζωμα, είτε με πωλήσεις σαν σκλάβους στα μπεζεστένια, (σκλαβοπάζαρα) της Σμύρνης και του Βοσπόρου.

Προηγουμενο αρθρο
Παραλία Μύλος: Ανακοίνωση Ανοικτής Συνέλευσης Κατοίκων Αγίου Νικήτα
Επομενο αρθρο
Φωτιά σε εξέλιξη πάνω από το Καλαμίτσι

7 Σχόλια

  1. Φιλίστωρ
    13 Ιουλίου 2019 at 16:40 — Απάντηση

    Αξιότιμε κύριε Γεωργάκη
    επικοιδομητικό διάλογο και γνώση επιζητούσα.
    Λυπάμαι, όμως, για το ύφος των σχολίων σας

  2. Μηδενιστής
    13 Ιουλίου 2019 at 16:38 — Απάντηση

    Πολύ κακό για το τίποτα ή όπως λέμε εδώ στη Χώρα: μδεν από μδεν, μδεν!

  3. 13 Ιουλίου 2019 at 10:30 — Απάντηση

    Να την αγαπάτε την ιστορία του τόπου σας και καλά κάνετε και δεν το λέω με καμία άλλη έννοια ΄πλην της κυριολεξίας των λέξεών μου, γιατί έχω εξωβελίσει, ή τουλάχιστον προσπαθώ να εξωβελίσω απ’ την ζωή μου την φασίζουσα τακτική της ειρωνίας και των εξυπνακισμών,…
    Όμως αυτή σας η αγάπη δεν σας προσπορίζει και δεν σας νομιμοποιεί για ειρωνική διάθεση πάνω σε οποιαδήποτε άποψη με την οποία δεν συμφωνείτε,
    Και εξ όσων βλέπω έχετε το μπαγκράουντ, που λένε και στο χωριό μου, να εκφράσετε άλλη άποψη, γραπτώς βέβαια και να γίνει συζήτηση γόνιμη, που προάγει και την τοπική ιστορία για την οποία, επαναλαμβάνω, καλά κάνετε και ενδιαφέρεσθε και πάλι θετικά εκφράζομαι…
    Εκτός και αν θεωρείτε πως η αυθαίρετη οικειοποίηση και ταυτισή σας με το περιεχόμενο του ψευδωνύμου σας σας επιδαψιλεύει μια εισαγγελική και οιηματική αυθεντικότητα ΔΙ ΟΛΑ στο νησί μας..

    Σε ότι αφορά την επίκληση σας να δημοσιεύσω ότι άλλο στοιχεία έχω για την ιστορία του τόπου μας, αυτό θα γίνει όταν κρίνω εγώ σκόπιμο και καμιά παραγγελία δεν λαμβάνω από κανέναν αυτόκλητο κανονάρχη…

  4. Φιλίστωρ
    13 Ιουλίου 2019 at 00:01 — Απάντηση

    Αξιότιμε κύριε Γεωργάκη
    αν δεν κάνω λάθος, δεν υφίσταται στο χώρο των βενετολογικών σπουδών ο όρος “επτανησιακή ευγένια” με την έννοια που κατάλαβα ότι τον χρησιμοποιείτε. Επειδή όμως δεν είμαι επαΐων σας ρώτησα τι εννοείτε με τον όρο. Γνωρίζω ότι τα νησιά του Ιονίου πελάγους πέρασαν στους Βενετούς σε διαφορετικές χρονικές περιόδους και υπό διαφορετικές συνθήκες. Για το λόγο αυτό και οι Βενετοί παραχώρησαν διαφορετικά προνόμια στο κάθε νησί. Έτσι η τάξη των ευγενών της Ζακύνθου είναι τελείως διαφορετική από εκεί της Κέρκυρας παραδείγματος χάριν. Και μιας και αναφέραμε τη Ζάκυνθο, θα ήθελα να σας ενημερώσω ότι στο βιβλίο του Eugene Rizo Rangabe, Livre D’Or de la noblesse Ionienne, στον τόμο 3 όπου καταγράφονται οι ευγενείς της Ζακύνθου, δεν υπάρχει το όνομα Λάζαρης, δείτε τον index στη σελίδα 271. Εάν δε παρατηρήσετε τα οικόσημα που δημοσιεύονται σε αυτό τον τόμο, θα δείτε ότι η ασπίδα του οικοσήμου είναι πάντοτε εστεμμένη από κορώνα. Φαντάζομαι, λοιπόν, ότι δεν μπορεί να κατάγονταν όλες οι οικογένειες από το Βυζάντιο.
    Τέλος, για τη Λευκάδα, ευγενείς, έτσι όπως όριζε η βενετική νομοθεσία, δεν υπήρξαν παρά μόνο δύο τρεις όπως ο Zancarol και κάποιοι άλλοι, οι οποίοι προερχόμενοι από πρώην βενετικές κτήσεις που είχαν πέσει στα χέρια των Οθωμανών, βρήκαν καταφύγιο στη Λευκάδα μετά το 1684. Οι άνθρωποι που ζήτησαν από τον Morosini το δικαίωμα να συστήσουν Comunità, δηλαδή αστική συσσωμάτωση (Κοινότητα), ένα είδος αυτοδιοίκησης σε τοπικό επίπεδο, ήταν αστοί, cittadini στα ιταλικά, και όχι ευγενείς. Όσον αφορά στους οπλαρχηγούς, δεν έγιναν όλοι μέλη της Κοινότητας. Παράδειγμα ο Αγγελής Σουμίλας. Παρότι από το βενετικό δημόσιο τιμήθηκε με τον τίτλο του “ιππότη του Αγίου Μάρκου”, τον ύψιστο τιμητικό τίτλο που θα μπορούσε να λάβει υπήκοος της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας του Αγίου Μάρκου, δεν απέκτησε ποτέ οικόσημο και ούτε ο ίδιος, ούτε κανένας από τους απογόνους του δεν μετείχε της Κοινότητας.
    Θα σας παρακαλούσα, όμως, εάν έχετε στα χέρια νέα στοιχεία άγνωστα στους πολλούς, να τα δημοσιεύσετε τεκμηριωμένα, γιατί είμαστε πολλοί εκείνοι που αγαπάμε την ιστορία και μας αρέσει να διαβάζουμε.
    Καλό σας βράδυ

  5. 12 Ιουλίου 2019 at 20:32 — Απάντηση

    Φίλε μου η ειρωενία σου κατανοητή… Η μικρόνοιά σου απαράδεκτη…
    Ό όρος Επτανησιακή ευγένεια υπάρχει από δεκαετιών… Σε παραπέμπω να ανατρέξεις στο βιβλίο του Σπύρου Παπαδόπολη – Σταύρου Η ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΗ ΕΥΓΕΝΕΙΑ ΕΝ ΛΕΥΚΑΔΙ…

    Το άρθρο δεν μιλά για LD στην Λευκάδα, γιατί η καημενούλα είχε την ατυχία όταν το 1502 την ανακατάλαβε ο Πέζαρο μαζί με Ζάκυνθο και Κεφαλονιά, να την ζητήσει πίσω ο σουλτάνος Βαγιαζίτ για να υπογράψει ειρήνευση με την Γαληνοτάτη, με αποτ΄’ελεσμα για 200 χρόνια, όταν τα άλλα νησιά ανέπτυσαν και αστική μουσική και τέχνες και γράμματα και θέατρα και όπερες και και η καημενούλα η Λευκάδα να στενάζει κάτω απ’ τους αγάδες που ήταν δυο τρεις σε κάθε χωριό μας…

    Αλλά μπορεί να μην υπάρχει LD στη Λευκάδα, όμως μετά το 1684 με τους Ενετούς αναπτύχθηκε ευγενής τάξη, έτσι τουλάχιστον αυτοπροσδιορίζονταν, πρώτα με όσους τον Αύγουστο του 1684 ζήτησαν τον γνωστό χάρτη απ’ τον Μοροζίνι, Μαρίνος, Ψωμάς, Λάης κλπ για να προστεθούν στη συνέχεια Δε Τζώρτη,Τζανκαρόλοι, Γαβαλάς και οι οπλαρχηγοί που πήραν οφ’ιτσια και εκτάσεις απ’ τους Ενετούς Βαλαωρίτης, Ανυφαντής, Σουμίλας κλπ…

    Αυτά…

  6. Φιλίστωρ
    11 Ιουλίου 2019 at 23:40 — Απάντηση

    Τι ακριβώς εννοείτε με τον όρο “Επτανησιακή Ευγένια”; Πού μπορώ να βρω το Libro d’Oro της Επτανήσου; Είχε Libro d’Oro και η Λευκάδα;

    • ΜΠΟΥΡΑΝΕΛΟΣ
      12 Ιουλίου 2019 at 12:49 — Απάντηση

      Όχι. Είναι βεβαιωμένο ότι η Λευκάδα δεν είχε Libro d’ Oro.

Γράψτε το σχόλιό σας

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *