HomeΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣΤο ακρωτήριο Λευκάτας μέσα από την λευκαδίτικη ποίηση

Το ακρωτήριο Λευκάτας μέσα από την λευκαδίτικη ποίηση

Λευκάδα – το νησί των ποιητών και των θρύλων

Το ακρωτήριο Λευκάτας ή αλλιώς κάβος της Κυράς, κάβος της Νιράς, αποτελεί το νοτιότερο άκρο του νησιού μας. Την άγρια φυσική ομορφιά, που συνθέτουν τα συνεχόμενα λευκά βράχια, ύψους 60 μ. από την επιφάνεια της θάλασσας, συνοδεύουν μύθοι και θρύλοι που χάνονται στα βάθη της ιστορίας.
Από εκεί, λέγεται, ότι έπεσε στη θάλασσα η λέσβια λυρική ποιήτρια Σαπφώ, παρασυρμένη από τον χωρίς ανταπόκριση έρωτά της για το θαλάσσιο δαίμονα Φάωνα. Η «συνήθεια» να πέφτουν οι ερωτευμένοι στη θάλασσα από τα βράχια αυτά, προέρχεται από την εποχή που εκεί έκτισαν οι Κορίνθιοι το ναό του Απόλλωνα Λευκάτα (7ος ή 8ος αι.), απ΄όπου, κατά μία εκδοχή, πήρε το όνομά του και ολόκληρο το νησί.

Λέγεται, επίσης, πως στα απόκρημνα βράχια γινόταν και θυσίες ζώων κάθε Άνοιξη, μια μέρα πριν την έναρξη των αγώνων που πραγματοποιούνταν προς τιμήν του Απόλλωνα…. Τα πιο αρχαία χρόνια, περίπου το 1.200 π.Χ. πιστεύεται πως οι Φοίνικες θυσίαζαν από τον βράχο ανθρώπους για να κατευνάσουν την οργή των θεών και να γαληνεύει η θάλασσα. Στα ιστορικά χρόνια από τα βράχια της Λευκάδας έριχναν τους καταδίκους. Μάλιστα λέγεται πως τους άλειφαν με πούπουλα και φτερά πουλιών και όσοι προσγειωνόντουσαν δίχως να σκοτωθούν, έπαιρναν αμνηστία.

Αυτά είναι λίγο ως πολύ γνωστά και αναλυτικά δημοσιευμένα από ερευνητές, ιστορικούς και αρχαιολόγους. Η απαράμιλλη, άγρια ομορφιά, αλλά και οι θρύλοι γύρω από αυτούς τους βράχους, που πάνω τους σήμερα δεσπόζει ο Φάρος, αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για τους ποιητές από την αρχαιότητα έως και τις μέρες μας.
Ο Όμηρος στην Οδύσσεια (ω 11 -14) αναφέρει:

unnamed-1Η «Λευκάς Πέτρη» πιθανολογείται ότι είναι τα βράχια του Λευκάτα.

Αλλά και ο μεγαλόπνευστος, εθνικός και πανανθρώπινος ποιητής Σικελιανός θα γράψει:

file-page1«Kαι είπα, όλα γύρω βλέποντας:
Nησί,
αβασίλευτη στο πέλαο δόξα,
ω ριζωμένο
στο πολύβοο διάστημα,
και στου Oμήρου το στίχο
λουσμένο,
βυθισμένο στον ύμνο !»

 

Αυτό όμως, το οποίο θέλω να αναδείξω εδώ, είναι παλιοί ή και νεότεροι λευκαδίτες ποιητές, λιγότερο γνωστοί στο ευρύ κοινό, όπως αυτοί έχουν καταγραφεί στο βιβλίο του Γ. Βουκελάτου «Ανθολογία Λευκαδίων Ποιητών 1787-1983» και πως αυτοί εμπνεύστηκαν από την ιστορία, τους θρύλους και την ομορφιά του Κάβου της Κυράς.

Χριστόφορος Σαμαρτσίδης (Λευκάδα 1843 – Κωνσταντινούπολη 1900)

(Ο πατέρας του ήταν γιατρός και η μητέρα του ποιήτρια και δημοσιογράφος. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών. Υπηρέτησε ως καθηγητής, γυμνασιάρχης και επιθεωρητής όλων των σχολείων της Θράκης. Υπήρξε συνδιευθυντής του περιοδικού «Παρνασσός».)

unnamed-2

ΩΔΗ  Ι

«Εθλίβην το Αιόλιον διαχαράσσων κύμα,

Με της νηός την εύθρυπτον και ταχυδρόμον σκάφην,

Εθλίβην ότ΄εστράφην,

Και είδον εις το Σίγειον του ήρωος το μνήμα, Και έλουσα τας παρειάς,

Με του δακρύου τας ροάς,

Οπόταν με προσέβαλεν η όχθη η Λεσβώα,

Και την Σαπφώ γλυκυθρηνών ο Ζέφυρος εβόα

   Εις τας οθόνας τας λευκάς.

Ήτις το άλμα έφερεν όθεν τρανή υψούται, Η πέρτα η λευκάς,

Εκεί όπου ή άγριος κυματαγή ογκούται».

 

Νικόλαος Ι. Σταματέλος

(Γεννήθηκε το 1861 στη Λευκάδα. Φοίτησε στη Νομική Σχολή Αθηνών. Το 1863 τύπωσε τη μοναδική του ποιητική συλλογή « Στιχουργήματα». Αλλά η ζωή του ήταν σύντομη και, όπως σημειώνει ο Νιρβάνας, «πέθανε φθισικός» το 1884).

unnamed-3

ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΦΙΛΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΛΕΥΚΑΔΑ

( Κατά την αυτόθεν αναχώρησίν μου, 11.9. 1882)

…………

Και μέσα σταις ανάμνησαις να βλέπω τα΄ακρογιάλι,

Που μώδειξε περήφανη, βαρειά ανεμοζάλη,

Να βλέπω τόσα κύματα να πέφτουν αφρισμένα

Να προσκυνάνε πάντοτε χώματα δοξασμένα,

Και του Λευκάτα να ΄χουνε το βράχο ουρανό τους,

Καθώς μια μέρα οι άνθρωποι τον είχανε Θεό τους.

…………….

Δημήτριος Σωκρ. Σταμπόγλης

(Γεννήθηκε το 1881 στη Λευκάδα. Εργάστηκε στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος και για μεγάλο διάστημα υπηρέτησε στην Κέρκυρα. Πήρε μέρος ως αντάρτης στον Μακεδονικό Αγώνα. Για πολλά χρόνια υπήρξε πρόεδρος του Συλλόγου Λευκαδίων Αττικής με αξιόλογη δράση. Έγραψε ποιήματα που εκδόθηκαν σε δύο τόμους. Πέθανε στην Αθήνα το 1953.)

unnamed-4 ΛΕΥΚΑΤΑΣ
(απόσπασμα)

«Ο ξασπρισμένος βράχος σου από μακρυά χωρίζει
Κι η θάλασσα σαν σε θωρεί, αγριεύεται κι αφρίζει.
……………….
Χιλιάδες χρόνια πέρασαν – (τ΄ειν΄τα γραφτά της μοίρας!)
Π΄ακούγονταν στα βράχια σου γλυκοί σκοποί της λύρας,
Π΄έπαιζ΄ η όμορφη Σαπφώ μ΄ένα υπέργειο οίστρο,
Χαρίζοντας τους τόνους της στ΄αγέρι, στο μαϊστρο,
Για να τους φέρει στις στεργιές κι΄αγέρας να τους πάει,
Σ΄όποια καρδιά αγάπησε κι απ΄έρωτα πονάει,
Με τα΄άκουσμα της μελωδιάς να γλυκαθεί ο πόνος,
και την καρδιά που πόνεσε, να βαλσαμώσ΄ ο τόνος.
Μα τώρα η λύρα κοίτεται στα βάθη σου Λευκάτα,
Και χάθηκαν μαζί μ΄αυτήν γλυκοί σκοποί και νειάτα!»

Σπύρος Φίλιππας – Πανάγος

unnamed-5(Γιος του γιατρού και πολιτευτή Πέτρου Φίλιππα- Πανάγου.
Γεννήθηκε στη Λευκάδα το 1906…
Σπούδασε στη Νομική Σχολή και ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία. Τον κέρδισε η ποίηση, αλλά έγραψε και δυο θεατρικά έργα.)

 

ΝΕΑ ΣΑΠΦΩ

«Του Λευκάτα αποσταμένα
Τα γαλάζια τα νερά,
για ΄να πάλαιμα πιασμένα
με του βράχου τα πλευρά,
Μια βαρκούλ΄αργοκυλούνε
Για να βγει σ΄ακρογιαλιά,
Κάποια νύφη που χρωστούνε
Από χρόνια στη στεριά.
Ένας Φάων δικασμένος
Σε μια μάταιη προσμονή,
εις το βράχο καθισμένος
την αγάπη του θρηνεί.
Κι αγάπη συγχωρήτρα
Ανεβαίνει στο βουνό,
να γενεί παρηγορήτρα
εις τον πόνο τον τρανό.
Τα πουλιά τη χαιρετούνε,
Σε χαρούμενο σκοπό,
κι όλα γύρω τραγουδούνε:
«Φάων, Φάων, σ΄αγαπώ»
Τώρα ο Κάβος δε βογγάει,
Και τις νύχτες πώχουν φως,
Λένε, ακούνε ν΄αντιχάει
Γέλιο ο βράχος της Σαπφώς!
Ποιος περίμενε το θάμα
Πως στην ίδια τη σκηνή
Το παλιό, τ΄αρχαίο δράμα
Ευτυχία θα γενεί!»

Γιώργος Μ. Φίλιππας

(Γεννήθηκε στον Άγιο Νικήτα το 1912. Σπούδασε γεωπονία και εργάσθηκε ως στέλεχος βιομηχανίας, αλλά ασχολήθηκε και με τη λογοτεχνία. Δημοσίευσε ποιήματα και κάποια πεζά έργα του, αλλά σημαντικό μέρος της δουλειάς του έχει μείνει ανέκδοτο.)
unnamed-6

ΠΑΤΡΩΑ ΓΗ
(απόσπασμα)

«Απάτητοι βράχοι, σπηλιές πελαγίσιες
Λευκά περιστέρια και γλάροι
Και φλοίσβοι απαλοί σ΄αμμουδιές παραδείσιες
Και νύχτες γεμάτες σιωπή και φεγγάρι.
Το Ιόνιο γαλάζια λεωφόρος του ονείρου
Μεγαλόπρεπο θάμπος κι αγέραστα νιάτα

Ανάερες πέρα οι κορφές κολυμπούν της Ηπείρου
Κι ασπρίζουνε πίσω οι βράχοι του γέρο – Λευκάτα.»

 

 

 

Δημήτρης Μαραγκός

unnamed-7(Γεννήθηκε το 1929 στο Σύβρο. Τελείωσε τη Ζωσιμαία Παιδαγωγική Ακαδημία Ιωαννίνων και υπηρέτησε ως δάσκαλος σε διάφορα χωριά της Λευκάδας. Πήρε ενεργό μέρος στο συνδικαλισμό δασκάλων Λευκάδας. Δημοσίευσε άρθρα και παιδαγωγικές μελέτες σε περιοδικά. Ασχολήθηκε και με την ποίηση. Όμως το μεγαλύτερο μέρος του έργου του παραμένει ανέκδοτο. Πέθανε πρόωρα το 1968)

 

ΛΕΥΚΑΤΑΣ

«Τ΄απόβραδο καταχνιασμένο και θολό
Αργανασαίνει της Κατεβατής τ΄ανάερο χάδι
Και μολυβόχρωμο περνά απ΄αρμό σ΄αρμό
Μες την ανείπωτη σιωπή το κρύο σκοτάδι.
Απόψε δε λαλούν σουραύλια μαγικά
Και στ΄ακροπόταμου την άσπρη γάζα
Δεν ψιθυρίζει η ασημόφυλλη ιτιά.
Την πλάση αγκαλιασμένη έχει η Σιωπή
Κι όπθια η ψυχή της παραστέκει μυστικά
Το άφωνο ξόδι το Απολλώνιο ν΄ακουστεί
Απάνου απ΄του Ιόνιου τα νερά.
Μυστήριο! Οι ουρανοί κατακλυσμένοι
Και μόνο μια μικρή τους γρίλια ειν΄ανοιγμένη
Κι όλου του ουράνιου θόλου η λάμψη
Είναι δοσμένη στον Αποσπερίτη
Που ο Φοίβος για καντήλι έχει κρεμάσει
μ΄άϋλο νήμα
απάνω από το ρείπιο του ναό,
απάνου απ΄της Σαπφούς το μνήμα
κεροδοσά για το τρισάγιο το διπλό.»
————-

Πηνελόπη Κοψιδά

7896541
Πηγές:
1)Μηχανή του χρόνου
2)Γιάννης Βουκελάτος «Ανθολόγιο Λευκαδίων ποιητών 1787 – 1983»
Έκδοση περιοδικού «Λευκαδίτικη Εστία» – Αθήνα 1983

Προηγουμενο αρθρο
Δυο μέτρα και δυο σταθμά για τον πρόεδρο του ΔΣ και η εμπάθεια του Δημάρχου
Επομενο αρθρο
Πετώντας πάνω από τη γέφυρα Ρίου – Αντιρρίου – Μαγευτικό βίντεο

1 Σχόλιο

  1. aromatikos
    29 Ιανουαρίου 2017 at 12:11 — Απάντηση

    Συγχαρητήρια,ωραιο θεμα μου αρεσε πολυ.
    Ποιητικο και ενημερωτικο.
    Απο χθες το εχω κοινοποιησει σε φιλους μου που ζουν χρονια στο εξωτερικο.
    Ειμαι σιγουρος πως διαβαζοντας τα ποιηματα για τον Λευκατα ,ριγη συγκινησης και νοσταλγιας θα αισθανθουν για την ιδιαιτερη πατριδα τους(νοστιμον ημαρ)που γνωριζω πως αγαπανε και ελπιζουν στην ημερα της επιστροφης τους μετα την συγχρονη Οδυσσεια τους σε χωρες μακρινες.

Γράψτε το σχόλιό σας

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.