HomeΕΛΙΞΗΡΙΑ ΜΝΗΜΗΣΝίτσα Παπαδάκη – Σταύρακα: Η «Κυρία» της Λευκάδας και το Εθνικό Ωδείο

Νίτσα Παπαδάκη – Σταύρακα: Η «Κυρία» της Λευκάδας και το Εθνικό Ωδείο

Η Νίτσα Παπαδάκη γεννήθηκε στη Νάξο το 1915 από οικογένεια πολιτικών της εποχής (ο πατέρας της γιατρός στο επάγγελμα, υπήρξε δημοκρατικός βουλευτής Κυκλάδων). Το σπίτι της ήταν τόπος συνάντησης ανθρώπων των γραμμάτων και της τέχνης. Τελείωσε με άριστα τη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών (γλωσσολογικό τμήμα) σε ηλικία μόλις 20 ετών. Στο νησί μας έφτασε τα δύσκολα χρόνια της κατοχής με τον άνδρα της συμπολίτη μας γιατρό Ξενοφώντα Σταύρακα.

1948: Νίτσα Παπαδάκη Ξενοφώντας Σταύρακας
1948: Νίτσα Παπαδάκη, Ξενοφώντας Σταύρακας

Εγκατέλειψε τον Πύργο της Νάξου, άφησε και ξέχασε τις συμμαθήτριές της από τη σχολή καλογραιών, ξέχασε τις γλώσσες της και ακολούθησε στην Καρυά τον εκλεκτό της και «άτακτο» γιατρό. Μου θύμισε τη «Λόλα Μοντέζ» που βρήκε το μάστορά της από ένα βεδουίνο καμηλιέρη. Ήξερε όμως να προσαρμόζεται, να αγαπά και ν’ αγαπιέται, αφιλοκερδής και γενναιόδωρη καθώς ήταν.

212

Στην ιδιαίτερη πατρίδα του γιατρού την Καρυά, ασχολήθηκε με την οργάνωση και καθοδήγηση του Εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα των γυναικών του χωριού, δημιούργησε παράρτημα του Γυμνασίου Λευκάδος, όπου τα παιδιά κέρδισαν τη συνέχεια των σπουδών τους όταν τα σχολεία ήταν κλειστά. Πολλοί μαθητές της περιόδου εκείνης έγιναν διαπρεπείς επιστήμονες και πολιτικοί.

Έργο ζωής της υπήρξε το ΩΔΕΙΟ (παράρτημα του Εθνικού Ωδείου), του οποίου ήταν ιδρυτής και πρόεδρος.

Το ζεύγος Σταύρακα με τις 2 κόρες του Άννα και Σούλα, η θειά Τασούλα, μάνα του γιατρού και το ζεύγος Περδικάρη
Το ζεύγος Σταύρακα με τις 2 κόρες του Άννα και Σούλα, η θειά Τασούλα, μάνα του γιατρού και το ζεύγος Περδικάρη

Εμείς είμαστε μεγάλοι για να την έχουμε καθηγήτρια. Τη γνωρίσαμε σα συνάδελφο στο Γυμνάσιο (1945-1960) και σαν αναπόσπαστο τμήμα της πολιτιστικής Λευκάδας. Θαυμάσαμε την καλοσύνη της, την ευγένειά της, τη μόρφωσή της, τον πολιτισμό της. την αισθητική της και απολαύσαμε σε χρόνους χαλεπούς το ανοικτό σπίτι της.

Κωστής, αδελφός της Νίτσας Παπαδάκη, αξιωματικός, η Νίτσα Παπαδάκη, Ζωή Σταματέλου, Κατερίνα και ο Γιάννης Περδικάρης.
Κωστής, αδελφός της Νίτσας Παπαδάκη, αξιωματικός, η Νίτσα Παπαδάκη, Ζωή Σταματέλου, Κατερίνα και Γιάννης Περδικάρης.
Η Νίτσα Παπαδάκη με τα κοριτσάκια της Άννα και Σούλα Σταύρακα και το ζεύγος Περδικάρη με το νεογέννητό τους
Η Νίτσα Παπαδάκη με τα κοριτσάκια της Άννα και Σούλα Σταύρακα και το ζεύγος Περδικάρη με το νεογέννητό τους

Εκεί στη γωνία της πλατείας μας περίμενε ένα φιλόξενο σπίτι, ανοιχτό σε όλους. Εκεί απολαύσαμε συντροφιά, θαλπωρή. συζήτηση και πολιτισμό. Εκεί φιλοξενήθηκαν μεγάλοι μουσικοί, έγιναν σχεδιασμοί για το Ωδείο, γράφτηκαν σάτιρες, απαγγέλθηκαν ποιήματα. Ήταν το πολιτιστικό κέντρο της πόλης. Μόνη παραφωνία η πράσινη τσόχα. Σκέφτομαι με τα σημερινά κρατούντα πόσες «τηλεοπτικές» ώρες χάθηκαν και μάλιστα με συζητήσεις ποιότητας.

Δεν ήταν μια συνηθισμένη φιλόλογος καθηγήτρια της γραμματικής και του συντακτικού. Η διδασκαλία της άνοιγε ορίζοντες και οδηγούσε τους μαθητές έξω από τα κείμενα της τάξης. Όταν η «Κυρία» επέστρεφε από τα συχνά ταξίδια της στην Αθήνα. οι μαθητές περίμεναν να φέρει στις αποσκευές της τον πολιτισμό. Ήταν τα δώρα της. Περίμεναν να τους πει για την κινηματογραφική, θεατρική και μουσική κίνηση της πρωτεύουσας.

Εικονίζονται από αριστερά: Βούλης Βρεττός, Θανάσης Βελέντζας, Διονύσιος Κονιδάρης, Νίτσα Παπαδάκη, Γιώργος Θέμελης (τυφλός πιανίστας), ο τότε Δήμαρχος Λευκαδίων, Γιαννουλάτος, Ελπίδα Αργύρη- Σάντα, Αντώνης Καλυβιώτης, Βραδής (καθηγητής Βιολιού). Μαθήτριες: Μαργαρίτα και Όλγα Σάντα, Βάντα Πολίτη, Λουκία Γουρζή.
Εικονίζονται από αριστερά: Βούλης Βρεττός, Θανάσης Βελέντζας, Διονύσιος Κονιδάρης, Νίτσα Παπαδάκη, Γιώργος Θέμελης (τυφλός πιανίστας), ο τότε Δήμαρχος Λευκαδίων, Γιαννουλάτος, Ελπίδα Αργύρη- Σάντα, Αντώνης Καλυβιώτης, Βραδής (καθηγητής Βιολιού).
Μαθήτριες: Μαργαρίτα και Όλγα Σάντα, Βάντα Πολίτη, Λουκία Γουρζή.

Δεν περιοριζόταν όμως στην περιγραφή των γεγονότων. έκανε την κριτική της και μάθημα αισθητικής. Με αφορμή τα κινηματογραφικά έργα (π.χ. Κλέφτης ποδηλάτων) τους μιλούσε για το κίνημα του νεορεαλισμού του Ντε Σίκα και των άλλων Ιταλών σκηνοθετών της εποχής κλπ. Μετέφερε στα παιδιά της τότε απομονωμένης μικρής πόλης όλη την πολιτιστική ζωή της πρωτεύουσας. Οι μαθητές του Γυμνασίου καταλάβαιναν την προσφορά της και τιμητικά τη βάπτισαν «Κυρία». Έτσι την ήξερε πλέον όλη η Λευκάδα.

Μέσα από τη διδασκαλία της έγινε φορέας πολιτισμού και πιστεύω πως έργο της ζωής της υπήρξε το Ωδείο της πόλης του οποίου υπήρξε ιδρυτής και πρόεδρος. Όλοι θυμούνται τις μεγάλες συναυλίες που δόθηκαν στην πόλη επί προεδρίας της, με κορυφαίους μουσικούς, που ήταν πράγματα αδιανόητα για οποιαδήποτε επαρχιακή πόλη της εποχής.

52

Παρέλαση 25 Μαρτίου 1962

23

Δεν καθοδηγούσε μόνο τα παιδιά του Ωδείου αλλά τα προστάτευε, το σπίτι της το αισθανόντουσαν δικό τους. Θυμάμαι, όταν κάποια από αυτά δεν τα κατάφερναν στα Μαθηματικά. έκανε τις παρεμβάσεις της λέγοντας «μουσικός θα γίνει» κι εμείς δεν την παίρναμε στα σοβαρά.

Ήταν η εποχή που, όταν στην ταυτότητα του τετραγώνου αθροίσματος ξεχνούσες το διπλάσιο γινόμενο, το καταλογίζαμε σαν έγκλημα. Αυτή όμως μας δίδαξε πως κάθε παιδί κρύβει μέσα του σπίθες που πρέπει να τις βοηθήσουμε να γίνουν φως. Αυτή έκανε πραγματική και ευρεία εκπαίδευση.

10

Βοηθούσε κάθε μαθητή να φανερώσει και να καλλιεργήσει το ταλέντο του. Καταλάβαινε πως υπάρχουν άνθρωποι που γεννιούνται με τη σφραγίδα της θείας δωρεάς. Εμείς αν και κάναμε εκπαίδευση, αργήσαμε να το καταλάβουμε. Μα προσωπικά κατά την εκπαιδευτική διαδρομή μου τη θυμόμουνα πάντα και σα διευθυντής σχολείων προσπαθούσα να περάσω στους καθηγητές πως δεν είναι έγκλημα η «παράλειψη του διπλασίου γινομένου».

16
104

Το Ωδείο έδωσε μουσικούς με πανελλήνια αναγνώριση και προβολή,όπως τον Κ. Σφέτσα. Π. Φίλιππα. Π. Σταματέλο κ.α. Τους συναντάμε με συγκίνηση και καμαρώνουμε που υπήρξαν μαθητές μας.Η καλοσύνη της την οδηγούσε πάντοτε να παρουσιάζει την καλή εκδοχή της κοινωνίας.

Δίδαξε στα Γυμνάσια Λευκάδας και έφθασε στο βαθμό του Λυκειάρχη.

Έλαβε μέρος στις Γιορτές Λόγου και Τέχνης στα Φεστιβάλ της Λευκάδας, έδωσε διαλέξεις πολιτιστικού και επιστημονικού περιεχομένου, επιμελήθηκε την παρουσίαση σοβαρών θεατρικών παραστάσεων (αρχαία τραγωδία και λοιπές πολιτιστικές εκδηλώσεις).

Γνώστης της γερμανικής γλώσσας ασχολήθηκε με μεταφράσεις «περί της Ομηρικής Ιθάκης» του ΔΑΙΡΠΦΕΛΔ, που δημοσιεύτηκαν σε τοπική εφημερίδα.

101
Στην κηδεία του μουσικού Φώτη Βλάχου, 1962, οι μαθητές του Ωδείου.

100

Έφυγε νωρίς. Υπάρχει πάντα όμως μια συνέχεια. Οι κόρες της, λαμπρές επιστημόνισσες, αρχιτεκτόνισσα η μία και καθηγήτρια της Ιατρικής η άλλη ξέρουν να αγαπούν και να σέβονται. Κληρονόμησαν την καλοσύνη της και την αισθητική της. Στα σπίτια τους υπάρχει όλη εκείνη η ατμόσφαιρα του παλαιού σπιτιού της πλατείας και όταν εκεί βρεθούν παλαιοί Λευκαδίτες, με τις Λευκαδίτικες ιστορίες, τις παρλάτες και τα ανέκδοτα, μεταφερόμαστε στις παλιές καλές μέρες του πατρικού τους σπιτιού. Εμείς απολαμβάνουμε τη συντροφιά της νέας γενιάς και διατηρούμε την καλή μνήμη της «Κυρίας».

Θωμάς Κατωπόδης ( Ναύαρχος) Σούλα Περδικάρη (Γιατρός)
Θωμάς Κατωπόδης ( Ναύαρχος), Σούλα Περδικάρη (Γιατρός)

line1

Το παράρτημα του Εθνικού Ωδείου ιδρύθηκε το 1955. Στεγαζόταν σε κτίριο επί της οδού Αγίας Μαύρας (δίπλα από το σημερινό ξενοδοχείο «Νήρικος»). Σταμάτησε να λειτουργεί το 1965;

Μαθητές του Ωδείου: Κυριάκος Σφέτσας (συνθέτης) Λούλα Σφέτσα (πιανίστρια), Χρήστος Σφέτσας (μουσικός), Στράτος Σφέτσας (μουσικός), Άρια Βλάχου, Σούλα Σταύρακα (γιατρός, καθηγήτρια Πανεπιστημίου Αθηνών), Σούλα Περδικάρη (γιατρός), Γιώργος Περδικάρης (Υπουργείο Οικονομικών), Νίτσα Περδικάρη (πολιτική Επιστήμων), Βλάχου Γιάννα (διακοσμίτρια), Βασούλα Κονιδάρη (πρόεδρος Κοινότητας), Παντελής Σταματέλος (ζωγράφος βιολονίστας), Λουκία Γουρζή (Οδοντογιατρός), Νώντας Γαζής (γεωπόνος –ερευνητής), Θόδωρος Μπόρσας, Ντίνα Σέρβου (μουσικός), Νίκος Βανδώρος (Γιατρός), Δάφνη Κακιούση, Κώστας Σταματέλος (πρώην Δήμαρχος Λευκαδίων), Πίτσα Μαυροκέφαλου, Θωμάς Κατωπόδης (Ναύαρχος), Παναγιώτης Φίλιππας (βιολονίστας).

παρέλαση 25 Μαρτίου 1963
παρέλαση 25 Μαρτίου 1963

line2

Τα κείμενα που χρησιμοποιήθηκαν περιέχονται στα βιβλία: «Αφιέρωμα στο Γυμνάσιο Λευκάδας» Εταιρεία Λευκαδικών Μελετών, Αθήνα 2002.
«Νίτσα Παπαδάκη – Σταύρακα, Γουλιέλμος Διαίρπφελδ» Πνευματικό κέντρο Δήμου Λευκάδας, Αθήνα 2006.

Ευχαριστώ θερμά την Ελένη Περδικάρη (Αντιπρόεδρο του Συλλόγου Λευκαδίων Πάτρας) για τις φωτογραφίες και τις πολύτιμες πληροφορίες μου παραχώρησε.

Προηγουμενο αρθρο
Συλλυπητήρια επιστολή του Εμπορικού Συλλόγου Λευκάδας
Επομενο αρθρο
Ο Οδοντιατρικός Σύλλογος για την Οδοντιατρική Μονάδα ΑΜΕΑ του Νοσοκομείου Λευκάδας

3 Σχόλια

  1. Κώστας Κατωπόδης
    14 Μαΐου 2016 at 18:34 — Απάντηση

    Ήταν η αγαπημένη μου νονά !!!

  2. ελένη περδικάρη
    24 Νοεμβρίου 2014 at 07:12 — Απάντηση

    ΠΡΆΓΜΑΤΙ η ΚΥΡΙΑ , άφηκε πίσω της ένα Πύργο στη Νάξο και μια σημαντική Οικογένεια επιστημόνων ,( το 1945 ο αδελφός της έκανε Ιατρική στο Παρίσι ) για να εγκατασταθεί ακολουθώντας τη καρδιά της ,στη Λευκάδα ,ένα νησί ξεχασμένο απ το χρόνο ,και την πολιτεία ,δίνοντας ένα ζωντανό ΑΙΏΝΙΟ παράδειγμα σε όλες τις νεότερες γενιές : στη ζωή και στις νέες πόρτες που στο διάβα της ,της ανοίγονται δεν εγκαταλείπουμε τα άγονα εδάφη που βρίσκουμε όταν αυτά δεν μας αρέσουν .Τα καλλιεργούμε και μεταλαμπαδεύουμε τις γνώσεις μας σε αυτά για να γεννήσουν καρπούς .Στις συνθήκες που βρίσκουμε δεν αφηνόμαστε ! ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΎΜΕ ! Ψάχνοντας τις σπίθες ,που πρέπει να βοηθήσουμε να γίνουν φως ΚΥΡΙΑ μας Κυρία Νίτσα Παπαδάκη Σταύρακα !.δεν σε ξεχνάμε ! Εφερες στη Λευκάδα του 60 .τον πολιτισμό ! δημιούργησες το Εθνικό Ωδείο Λευκάδας που γέννησε δοξασμένα Ονόματα Μουσικής και επιστήμονες ! Τίμησες τους συνεργάτες σου ,προσκάλεσες για συναυλίες , φημισμένους καλλιτέχνες από όλο τον κόσμο ,οι Αριες της Μάρθα Φλάουερς και οι νότες του Τυφλού πιανίστα Θεμελή,ακόμα ηχούν ,στον αέρα .Το σαλόνι σου έγινε εστία Πολιτισμού που επισκέφτονταν όλοι οι Λευκαδίτες και όλα τα μεγάλα Ονόματα που κατέφταναν στο νησί Αγαπημένη ΚΥΡΙΑ Έβγαλες τη Λευκάδα ΤΟΥ 60 πέρα απ τα τείχη της θα ΕΊΣΑΙ στη καρδιά μας για πάντα ! θα είσαι για πάντα εδώ

  3. Νώντας Γαζής
    22 Νοεμβρίου 2014 at 15:49 — Απάντηση

    Όταν στην εποχή μου λέγαμε «Η ΚΥΡΙΑ», όλοι οι μαθητές του Γυμνασίου εννοούσαμε αποκλειστικά και μόνο την Κυρία Νίτσα Παπαδάκη. Ένας υπέροχος άνθρωπος, μια υπέροχη Καθηγήτρια, μια υπέροχη και δυναμική Πρόεδρος του Εθνικού Ωδείου Λευκάδας, γυναίκα του Γιατρού Φώντα Σταύρακα, ενός ψηλού και πολύ ωραίου άντρα της Λευκάδας και μητέρα δύο υπέροχων κοριτσιών της Άννας και της Σούλας. Πήγαινα μερικές φορές στο σπίτι τους, γιατί είμασταν φίλοι με την Σούλα από το Ωδείο, η Άννα ήταν μεγαλύτερη. Μάλιστα ένα βράδυ που ήμουν εκεί παρέα με τη Σούλα, είχαν μια παρεούλα κι έπαιζαν χαρτάκι στο καθιστικό και σε ένα διάλειμα ο Λίας ο Λογοθέτης (Φρούφαλος) ανέβηκε πάνω στην καρέκλα που καθόνταν και απήγγειλε απέξω ένα μεγάλο κομάτι της Αινειάδας του Βιργίλιου απέξω με την στεντόρια φωνή του και μείναμε άπαντες κατάπληκτοι! Η ΚΥΡΙΑ μας είχε μία παροιμιώδη ηρεμία και επίσης είχε και εξαιρετικό χιούμορ και ήταν και πολύ όμορφη γυναίκα. Δεν θα ξεχάσω μια μέρα στην Πέμπτη ή Έκτη τάξη του Γυμνασίου Αρρένων, σε μια διακοπή του μαθήματος μας ρώτησε ποιά είναι η χειρότερη κίνηση μιας γυναίκας όταν βρίσκεται μπροστά σε άντρες. Οι απαντήσεις έπεφταν βροχή, γιατί η ΚΥΡΙΑ μας είχε συνηθίσει σε συζητήσεις Σαβουάρ Βίβρ και είχαμε άνεση απέναντί της και ποτέ δεν μας επέπλητε, μας αγαπούσε και ήταν πάντα ήρεμη. Αν θυμάμαι καλά ο Λίας ο Τσάκαλος πρώτος είπε: – Να δείχνει τα μπούτια της Κυρία! Έκανε μία κίνηση με το κεφάλι της προς τα πίσω και με τα χείλη της είπε ένα Τσου!!! Κάποιος άλλος είπε: – Να δείχνει τα βυζιά της Κυρία, επανέλαβε την ίδια κίνηση κεφαλιού και είπε την ίδια άρνηση: Τσου!!! Τα ίδια έγιναν και με την απάντηση για την προκλητική Γλώσσα και διάφορες άλλες απαντήσεις. Ειπώθηκαν πολλά, ώσπου στο τέλος μας απάντησε δείχνοντας το ένα της πόδι, που το είχε πάνω στο άλλο να μην φοράει το παπούτσι της και μας απάντησε με μια απόλυτη ηρεμία και σοβαρότητα, «Να βγάζει τα παπούτσια της και να κουνάει το γυμνό της πόδι μπροστά σε Άντρες». Ήταν Καθηγήτριά μας, ήταν φίλη μας, ήταν μάνα μας, ήταν αγαπημένη μας!!! Θα την θυμόμαστε μέχρι να πεθάνουμε, γιατί δεν βρήκαμε πουθενά αλλού μια Γυναίκα Καθηγήτρια να έχει τέτοια επαφή με τους μαθητές της και τέτοιο δυνατό δεσμό μαζί τους!!! Η ΚΥΡΙΑ και ο Τηλέμαχος Στεριώτης ποτέ δεν χρησιμοποίησαν τον κατάλογο για να σηκώσουν στο μάθημα κάποιον!ΙΙ.Και ποτέ στην ΚΥΡΙΑ δεν κάναμε φασαρία στο μάθημα μέσα! Για το Ωδείο τι να πούμε ότι ήταν το Δημιούργημά της!!! Χρειάζεται να γράψουμε πολλά γι’ αυτήν την ΜΕΓΑΛΗ ΚΥΡΙΑ, που δεν είναι του παρόντος!!! Ας είναι ελαφρύ το χώμα που σκεπάζει την ΚΥΡΙΑ ΜΑΣ!!!!!!!!!!!!

Γράψτε το σχόλιό σας

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *